Жеги лъеберго сон бач1ев чиясе гьабуна дие т1оцебесеб лъимер. Дида гьеб сордо киданиги рак1алдаса унаро. Гьеб сордо рогьана бицине рекъеч1еб хеч1-хабаралда, гъибат-бугьтанги гьабулаго. Г1емерисеб мехалъ бицунев чилъун дун вук1ана, гьалмагъзабазги цо-цо раг1и рехун шавкъ бахинабулеб бук1ана. Дир «махщел» бук1ана г1адамазда т1ад велъанхъизе вав гьездасан кеп босизе. Г1адамазул къаг1идаби гьаризеги дикьа вахъунев чи вук1инч1о, гьаракь релъинабиялде г1унт1ун. Дие бат1алъи бук1унароан лъил къаг1ида гьабуниги. Цересел гьалмагъзабигицин ц1унарал рук1инч1о дица гьезул къаг1ида гьабиялдаса.

велъиялдаса ц1унизе, дидаса рик1к1алъизе байбихьун бук1ана. Гьеб сордоялъ дица гьезие бицун бук1ана беццав гьардухъанасул х1акъалъулъ. Дица базар-къот1нов цебе х1ет1еги ккун гьев г1одов реч1изе гьавун бук1араб куцалъул. Г1емераб мехалъ т1аде вахъине к1оларого вук1ана факъир, гьесда т1ад релъулел г1адамалги рук1ана.

Кидаго г1адин радакь мехалъ дун рокъове щведал дихъ ялагьун кьижич1ого ятана лъади. Гьей лъимер гьабизе замана щварай г1адан йик1ана. Х1инкъадго, т1еренаб гьаракьалъ гьелъ дида гьикъана: «Рашид, кив мун вук1арав? - «Марсалда, дирго г1акълу цоязухъ гьоболлъухъ вук1ана», - ян абуна дица, гьелда т1ад велъанхъулаго. Гьей кутакалда заг1ифайлъун йихьулей йик1ана. Маг1ицаги гъанкъулаго гьелъ дида абуна: - «Рашид, дуда бихьуларищ дида бугеб х1ал, дун кутакалда гьусат т1аг1ун йиго». Гьелъие лъимер гьабизе мех щун бук1ана. Гьелъ к1ут1би данде къалел рук1ана ва к1аркьабадасан маг1о чвахулеб бук1ана. Гьеб мехалъ дида бич1ч1ана дирго г1айиб ва гьелдехун ц1ик1к1ун к1вар кьезе кколеб бук1араблъи. Ич1абилеб моц1ида жанийлъидалха гьей йик1арай. Гьебсаг1ат дица гьей больницаялде щвезаюна.

Г1емерал саг1таз сабру гьабун, гьелъ лъимер гьабизег1ан валагьун ч1ун вук1ана дун. Зах1матго унеб бук1ана гьелъул лъимер гьаби. Балагьун ч1ун свакан, телефоналъул номерги больницаялда тун х1алхьи гьабизе рокъове ана дун. Саг1ат иналде дихъе ах1ун бач1ана ва лъимер гьабунилан бицана. Гьебсаг1ат вахъун больницаялде вилъана.
Палатаялъул номер ц1ехана дица гьениве щваравго. Цин тохтургун данде ч1вазе кколин, абуна дида. - «Тохур дие щибизе, дие цох1о дирго лъимер къвариг1ун буго» -ян абуна дица велъанхъулаго,

Тохтуралъухъе индал гьелъ дида бицана:- «Ц1акъ зах1матго гьабуна лъимер ва сабру гьабизе ккела Аллагьасул къадаралда. Дуе беццаб лъимер гьабун буго».
Дица къан ккуна бет1ер ва рак1алде щвана дов дица г1одов реч1ч1изеги гьабун, г1адамал т1ад релъанхъулев вук1арав бецав гьардухъан. – «Я Бет1ергьан! Гьаб щиб? Рец1елищ гьадаг1ан хехго бач1араб»? Цинги дида рак1алде щванна ч1ужуги, лъимерги. Тохтуралъе баркалаги кьун дица изну боса ч1ужуялде ваккизе ине. Гьелъул дир г1адин рак1 бекун гьеч1оан. Гьей рази йигоан Аллагьас кьуралда. Гьелъ дида абуна: - «Гьаб Аллагьас мун г1адамазда т1ад велъанхъич1ого вук1ине кьураб батизе бегьула». Гьелъ кидаго, «г1адамазда т1ад велъанхъуге» - ян абулаан дида.
Кват1ич1ого гьей больницаялдаса рокъое йиччана. Цадахъ, нижер вас, гьит1инав Салимги вук1ана. Бит1ахъе абуни дида гьев вугев г1адинго вук1унароан. Гьев г1одизе лъугьиндал дун бат1ияб рокъовеги ун, рахан нуц1агун кьижулаан. Ч1ужу абуни, кидаго гьесул милаталда йик1унаан. Гьелъие ц1акъ вокьулаан Салим.
Дица ургъунго гуро гьесде к1вар кьеч1ого толеб бук1араб, кин бугониги гьев вокьизе дунго т1амизе к1олеб бук1инч1о дида.

Салим к1удияв г1олев вук1ана, гьес хъерщезе байбихьана. Лъаг1ел байдал вилъанхъизеги байбихьана. Гьеб мехалъ нижеда лъана Салим рекъавги вук1ин. Гьелъ дир рак1 жеги ц1ик1к1ун бекизабуна. Хадуб нижее гьаруна Г1умарги, Халидги.
Санал унел рук1ана, Салимги, вацалги ч1ах1иял г1олел рук1ана. Дие бокьулароан рокъов ч1езе, кидаго гьалмагъзабигун, гьезие кеп гьабулев вук1унаан. Дун абизе бегьула, гьезие кепалъе вугев клоун г1адав чи вук1анин.
Ч1ужуялъул кин бугониги хьул бук1унаан дун хисилин абун. Гьелъ дида кидаго хисизе замана щун бугилан абулаан. Гьелъул дида ццин бахъунароан, рак1 гурх1улеб бук1анин гьелъул дидаян абизе бегьула.
Гьелъие бищун зах1малъулеб бук1ана Салимидаги, вацаздаги гьоркьоб дица гьабулеб бугеб бат1алъи.

Цо къоялъ гьелъ дида, Салим канлъи бихьуларел лъималазул школаялде щвезавизе вугин абуна, амма дун гьелда данде ч1ун вук1ана. Дида халлъунго бук1инч1о гьев гьедиг1ан к1удияв г1ун вук1ин. Къойил х1алт1ун, кьижун, кванан , гьалмагъзабигун кеп-г1оркьалда замана т1обит1улев вук1унаан дун.
Цо рузман къоялъ саг1ат 11 т1убараб мехалъ т1аде вахъана дун. Гьеб дие кват1араб замана бук1инч1о. Гьеб къоялъ дун берталъе ах1унги вук1ана. Рет1елги рет1ун, мах1-к1ачги гьабун къват1иве вахъунев дида, цойгидаб рокъов рак1 бекун г1одулев Салимида бер реч1ч1ана. Гьеб бук1ана, анц1го сонида жаниб, т1оцебесеб дица гьесдехун к1вар кьураб къо. Кидаго, гьев г1одулеб мехалъ, цойгидаб рукъалъул къараб нуц1ида гьоркьосан раг1улаан дида, эбелалъ вуссинавулев вугев гьесул г1оди. Аск1овег1анги вилъун дица гьесда гьикъана: «Салим, мун щай г1одулев»? Дир гьаракь раг1идал, дун рик1к1ад гьеч1еблъиги лъан гьес г1оди къот1изе тана. Гьесул кверал квал-квадиялдасан дида бич1ч1ана, чиярав чиясдаса г1адин, дида аск1оса рик1к1алъизе гьесие бокьун бук1ин.

Гьес дида гьикъана: - «Дуда гьанжейищ дун вихьарав? Жакъалъизег1ан киве лъугьун мун вук1арав анц1го соналъ»? Тар-тадулаго цойги рокъовехун лъугьун ана гьев. Кин бугониги хадувги ун дун ц1ехолдидал, гьес дида бицана жиндирго бугеб къварилъи. Рузманалде вачине кколев вук1арав Г1умарги вач1унарого, т1оцебесеб мухъилъ бак1 щвеларин х1инкъун вугин бицана дида гьес. Гьесул рахарал бераздаса маг1ил гарал чвахун рач1ине байбихьана. Гьесда бицине раг1иги лъаларого ц1орон хут1ана дун. Дица, бет1ералда кверги бахъун, данде къана гьев. – «Гьебищха Салим мун г1одиялъе бугеб г1илла»?
Дида к1очон тана гьудул-гьалмагъзабиги, берталъе ахун вук1инги. Дица гьесда абуна: - «Къварилъахъдуге Салим, дуда лъалищ лъица мун жакъа мажгиталде вачине вугевали»?
- «Г1умарица вачинев ватилаха, амма гьев кидаго кват1ун гурони вач1унаро».
- «Гуро, жакъа дица вачине вуго мун мажгиталде».
Салим цин г1ажаиблъана, цинги дун жиндаго т1ад велъанхъулев вугин рак1алдеги ккун, маг1ил гарал чвахизе байбихьана гьесул к1аркьабаздасан. Дица маг1уги бац1унаго, гьесул квер данде къана.

Дие бокьун бук1ана гьев машинаялдаги рек1инавун вачине, амма гьес мажгит рик1к1ад гьеч1ин, лъелго рилъине ругин абуна.
Дида к1очон тун бук1ана ахирисеб нухалъ мажгиталъуве лъугьун вук1араб мех. Т1оцебесеб нухалъ рак1 гурх1ана дир, маг1наги, файдаги гьеч1ого т1орит1арал саназда хадуб.
Мажгит ц1ун бугоан, кин бугониги дица балагьана Салимие т1оцебесеб мухъилъ бак1. Ниж ваг1заялъухъги г1енеккана, хадуб аск1ов Салимги ч1езавун бана Рузман. Бит1ун абуни, гьес дун жиндаго аск1ов ч1езавун вук1анин абизе ккела. Как бан лъуг1идал Салимица къуръан кьейин жиндихъеян абуна. Щибизе гьасие къуръанин рак1алде бач1ана дида. Кин бугониги, гьесул рак1 хвезабизе бокьич1ого т1убазабуна дица гьесул гьари.
Гьес дида, к1удияб алх1амалде рагьеян абуна къуръан. Бегулаго, балагьулаго дун гьелда т1аде ккана. Гьес къуръанги босун, цебеги лъун гьеб ц1ализе байбихьана. Я Аллагь, кин гьас, бералги рахарав, канлъиги бихьуларев чияс гьеб ц1алулеб бугеб? Гьес камилаб куцалъ рек1ехъе лъазабун бугоан гьеб.

Дун дидасагоги нечон, къуръанги босун гьеб ц1ализе лъугьана. Чанго гьумерги ц1алун, Аллагьасда т1аса лъугьин ва бит1араб нухда т1овит1и гьаризе жувана дун. Дуг1а гьабулаго, щибго к1очон тун, гьит1инаб лъимер г1адин, г1одизе байбихьана дица. Дове-гьаниве валагьидал, суннатал какал ралел г1адамалги рихьун, г1оди къат1инабизе х1аракат бахъулеб бук1ана дица. Амма, дида гьеб бажарулеб бук1инч1о ва маг1у бац1унел лъимадул кверал рук1ин гурони, дир пикро сундениги унеб бук1инч1о. Гьел рук1ана Салимил кверал. Дица гьев каранде къана. Гьесухъги валагьун дица гьесда абуна: - «Мун гуро канлъи бихьуларев вук1ун вугев, дун вук1ун вуго канлъи бихьуларев. Дида бихьулеб бук1инч1о, дир фасалъиялъ, дун жужах1алде г1агар гьабулев вук1ин».

Ниж рокъоре щведал, Салим араб бак1ги лъач1ого, къварилъахъдулей йигоан ч1ужу. Амма, ниж цадахъ рач1индал ва мажгиталъуре ун рук1ин лъан хадуб, гьелъул къварилъи рохалица хисана. Бадисан маг1у чвахун бач1ине байбихьана гьелъул.
Гьеб къоялдаса нахъе дица цониги как мажгиталъуб бач1ого толаро. Дица рехун тана цере рук1арал гьудулзаби. Мажгиталъур дида ратана ц1иял, цере рук1араздаса г1емерго лъик1ал гьудулзаби. Гьездасан дида г1емераб жо бич1ч1ана, ва иманалъул т1аг1амги лъана. Дуниялалъул кеп-лазаталъ бахчун бук1араб щинаб жо лъана дида. Дица х1аракат бахъулаан гьелгун цадахъ, къуръан ц1алулаго, какал ралаго, Аллагь рехсолаго замана т1обит1изе. Моц1ида жаниб чанго нухалъ ц1алун лъуг1изабулеб бук1ана дица къуръан. Дица г1емер Аллагь рехсезе байбихьана, хьул буго гьес дир мунагьал чурилин ва г1адамзда т1ад велъанхъиялдаги т1аса лъугьинин абун. Гьединго, хъизан-лъималгун цадахъ рокъобги т1обит1улеб бук1ана ц1ик1к1ун замана.

Ч1ужуги, цее кидаго дир ургъалида йик1уней йик1арай, гьанже талих1айлъун ва парахатайлъун лъугьана. Салимил гьурмадаса абуни гьимиго унеб бук1инч1о. Гьев вихьарал щиназ, малаик г1адинав вас вугин дуран абулаан дида. Дица Аллагьасе рецц гьабулеб бук1ана Гьес дие кьурал лъик1лъабазухъ.
Дир ц1иял гьудулзабазул пикру ккана рик1к1адаб сапаралде даг1ваталъе къват1ире рахъине. Дирги пикру ккана гьезда цадахъ инее. Истихараги гьабун, хъизаналъулгун данде бана дица гьеб. Дида рак1алде ккун бук1ана гьей разилъиларин, амма иш гьелъул г1аксалде ккана. Дун ц1акъ вохун вук1ана ва дида дунго кутакалда т1алих1авлъун вихьулев вук1ана. Цебе, фасадаб г1умруялда вугеб мехалъ, дица киданиги ч1ужуялъул пикру гьикъулароан. Цинги дица Салимида бицана сафаралде унев вук1ин. Гьес т1овит1улаго дида къвал бана ва лъик1 данде къана дун.

Лъабго моц1ги бащадалъги хъизаналдаса ват1а т1ун вук1ана дун. Рес рекъанщинахъе дица телефоналъ ах1улаан рокъобе, хъизаналъулги лъималазулги гьаракь раг1изе бокьун. Дир кутакалда рак1 щун бук1ана гьезде. Нужеда лъалебани, кин дир рак1 щун бук1араб Салимиде! Ах1араб щинахъе дида гьев рокъов ватулев вук1инч1о. Цин гьев школалде ун ватулаан, цинги мажгиталде анин абулаан. Дица ч1ужуялда рак1 щун бугин абидал, гьей ц1акъ йохулей ва елъанхъулей йик1ана. Ахирисеб нухалъ ах1идал гьелъул пашманаб гьаракьалъ дие х1алхьи толеб бук1инч1о. Гьей къваридго йик1ана ва дида гьелъул релъи раг1ич1о. Гьелъул гьаракь хисун бук1ана. Салимида салам бицеян абуна дица гьелда. Аллагьас хъван батани бицининги абун гьелъул гьаракь къот1ана.

Дун рокъове т1ад вуссана ва нуц1аялда к1ут1ана. Салимица рагьилин нуц1аян хьул бук1ана дир. Нуц1а гьит1инав вас, Халидица рагьана. Гьесул ункъго гурони сон бук1инч1о. Дица гьев кодове ваччана. Гьев г1емерав вохиялъ, дада!, дада!-ян ах1долев вук1ана. Рокъове жаниве лъугьиндал щаяли дир рак1 данде къазе байбихьана. Аг1узубиЛлагьи,- ян абуна дица. Цинги дун ч1ужуялде г1агарлъана, гьелъул гьумер хисун бихьана дида. Гьимиги, рохелги, бац1араб г1адин, ун бугоан гьелъул гьурмадаса. Щиб ккарабан гьикъана дица гьелда. Щибниги ккеч1ин, жаваб гьабуна гьелъ. Дида, циндаго Салим рак1алде вач1ана. Салим кив вугевин, гьикъана дица гьелда.Гьей к1алъазег1анги ч1еч1ого, гьит1инав Халидица абуна: «Салим Аллагьас вачун ана. Гьев алжаналъув вуго».

Ч1ужуялъ г1одизе байбихьана. Х1ат1азда гъоркьаса ракь араб г1адин лъугьана гьей. Дица гьей кквезеги ккун тахида г1одой ч1езе гьаюна.
Хадуб дида гьез, к1иго анкьица цебе гьев ц1акъ унтун вук1анин бицана. Ч1ужуялъ гьев больницаялде вачун вугоан. Кин бугониги гьев т1ок1алъ рук1алиде вач1ун гьеч1о. Гьедин зах1матго унтунги вук1ун, бат1алъун буго гьесул рух1 къаркъалаялдаса.
Дуниялги дуе къварилъидал, рак1ги бук1к1ине байбихьидал, чара хун, хьул къот1ун мунги лъугьиндал, щиб т1ок1аб гьабизе хут1улеб Аллагьасде ах1и бай тун бат1ияб…

Маг1арул мац1алде Абу Ах1мадица буссинабуна