(Г1АДАТАЗДАЛЪУН Х1УКМО КЪОТ1УЛЕЛ ДАГЪИСТАНАЛЪУЛ АГЬЛУ ИСЛАМАЛДАСА РАХЪУН ККЕЙ)

Къарахъа Мух1аммад-Т1агьирил цебераг1и
БисмиЛлагьи Ррах1мани Ррах1им!

Рецц Аллагьасе буго, рокъор ч1арал г1адамаздаса муджагьидзаби хира гьарурав, метер къиямасеб къоялъ к1удияб кириги кьун, жинда аск1ор. Цинги свалат салам лъейги Аварагасда гьесул агьлуялда, асх1абзабазда, гьезда нахъ рилъаразда, жодаца джигьад гьабуразда, г1елму т1алаб гьабуразда ва гьеб г1адамазда малъараздаги.

Гьаб нахъа заманаялъ Дагъистаналъул буссурбабазда жаниб, г1иц1го жал «буссурбабиян» абураб ц1ар гурони, т1ок1абги буссурбабазул сифатал хут1ун рук1инч1о. Даг1ват гьабулелги, жодада гьоркьоб ккараб даг1баялъул исламияб х1укмоялде ах1улелги, мункар хисизабулелги г1алимзаби лъуг1унго ун рук1ана.

Шариг1атги г1одобе рехун, кинабго к1одолъиги реццги г1адатазе кьун бук1ана. Г1адамазе кьуч1ги, бечедал, жидер халкъалда гьоркьоб раг1и билълъарал г1адамаз, цадахъ лълъун росдал дибирзабигун лъолеб бук1ана. Бихьиналги руччабиги цоцалъ жоран, кафурзабигун цадахъ буссурбабазде данде рагъун, кафурзабаздасан жидеего щиб-щибнигин т1алаб гьабун, цох1о хъизам, эбел-лъималг1адин рук1ана. Жидедаго гьоркьоб ккараб даг1ба-суалалъиеги гьез, Аллагьасул тун бат1ияб х1укмо билъанхъизабулаан. Субх1аналагь, шарг1алде данде ккун, гьел г1адамазда гьоркьоб бук1араб х1ал-х1укмоялъул инжитлъи ва г1одобег1анлъи.

Дагъистаналъул агьлуялъе к1удияб ц1об рах1мат гьабун, Аллагьас гьезие къвак1араб г1алимчи «Имам Гъазимух1амад» вит1ана. Гьесда хадурго цогиги имамзабиги рит1ана. Гьел имамзабаз к1удияб гъазават гьабуна жидер ярагъ дагь бук1анигин, тушманасул къуват ц1ик1араб бук1анигин, Дагъистаналъул агьлуялъул ц1ик1арисеб бут1а тушманасде гьет1араб бук1аниги, жидерго нафсазда барахщич1ого, рух1 бичун. Гьел имамзабазул х1икматаб кьеркьейги бук1ана, г1иц1го т1адег1анав Аллагьасул кумекалдалъун ва гурх1еладалъун. Т1олабго дунялалъул ва буссурбабазул дуг1аги бук1ана гьезие бергьенлъиги къуватги гьарун. Имам Гъазиьух1амадица Дагъистаналъул агьлу шарг1алде ах1ана, г1адатал рехун тезаруна, цинги рисалат-кагъат хъвана бугеб ах1вал х1алги рехсон. Шарг1ги тун г1адатазда нахъ рилъун х1укмо къот1улел чаг1и кафурлъиялъе, баянал х1ужабиги рачун.

Имамасул рисалат

Гьаб нахъ бач1араб заманаялъ г1адамаз х1укмо къот1улеб буго г1адаталдалъун, къуран–х1адисалдасацин цебе гьеб г1адатги ккун буго. Цо бак1алда данделъулел руго гьел х1укмо къот1улел бут1рул, гьелги руго жидеда къуръан-х1адисалдасаги г1адат лъик1 лъалел г1адамал. Цояв даг1бадулас цоясе кьола ришват, цойгидав даг1бадулас цойгияб рахъалъе кьола ришват,гьедин унеб буго лъаг1елги к1игоги х1укму лъуг1уларого даг1ба-къецалда. Вач1ун цояс гьезда абуни, нужеца гьеб даг1баги лъуг1изе те, нуж гьеб г1адаталги тун къуръан-х1адисалде руссаян гьел гьесда т1ад релъанхъулел руго.Гьадинаб х1ал-х1укмо Дагъистаналъул агьлуялда гьоркьоб ц1акъ т1ибит1ун-машгьурлъун ун буго.Дица киг1ан ц1акъ насих1ат дирго росдал агьлу Гендерие гьабунигин ,гьезцин гьеб къабул гьабич1о.

Аллагьасул ц1аралдалъун дун гьедула нужое гьаб жо къосел, баянаб кафурлъи буго.Цере рук1арал уматазг1адин гьаз жидерго умумул, Аллагьасул бак1алда ккун руго, шарг1ги рехун тун г1атал гьариялъ, гьалги доб Мусалги, Г1исалги умматазда релъун ун руго. Гьаб уматалъул къисматги бук1ине буго, цересел уматазул къисматалда релъун, нилъеда нилъерго аварагас (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) бицун бач1араб куцалъ.

-«Дуда гьел рихьула умумузул г1адаталдалъун х1укмо къот1улел, шагьаралги ц1ун, Аллагьасул лагъзалги къосине гьарун, мац1алда гьебги рехсон, гьеб х1алалда замана араб мехалъ, гьеб лъугьана жиб гьукъизе бегьулареб чара гьеч1еб жолъун шай гуреблъун гьезул рак1ал г1аксалде сверун руго . Гьелъул г1аксалда чи к1алъани гьезие гьеб г1ажаиблъула, насраниял г1ажаиблъарал г1адин Г1иса (г1алайгьи ссалам) Аллагьасул лагъ вугин абураб жояда. Щай гурелъул гьез гьев Аллагьлъун ккун вук1ана».

Т1адег1анав Аллагьас абулеб буго гьаб аяталда

Ва иман лъурал г1адамал нуж Аллагьасе мут1иг1лъе, ва аварагасе (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) мут1иг1лъе. Аллагасеги, Аварагасеги (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) мут1иг1лъи бук1уна, гьез гьабеян абураб гьабун , теян абураб тун.
Ва нужеда т1ад тарал амирзабазеги мут1иг1лъе. Амирасие мут1иг1лъизе ккола гьес Аллагьасул х1укмо х1алт1изабулебг1ан заманаялъ, амма гьес маг1сияталде (ай г1асилъиялде) амро гьабулеб бугони гьесие мут1иг1лъуларо шай гурелъул аварагас (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) абулеб буго: -«Аллагьас бижараб махлукъалъе мут1иг1лъуларо, Халикъасе (Аллагьасе) г1асилъиялъулъ».

Жегиги абулеб буго: - «Нужеда гьоркьоб щиб даг1ба-къецц кканиги, нуж Аллагьасдеги, Аварагасдеги (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам ) руссаян, нуж Аллагьасдаги ахир къиямасеб къоялдаги иман лъолел ратании». Гьаб аяталъ нилъ т1орит1ула, -«щив чи вугониги жиндир даг1ба къецц ккун, гьеб Аллагьасдеги аварагасдеги буссине гьабич1они, гьев муъминав чи кколаро», -абураб маг1наялде.

Т1адег1анав Аллагьас абулеб буго:

Гьеб Аллагьасдеги, Аварагасдеги (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) буссинаби лъик1аб буго муъминзабазе дунялалдаги ахираталдаги.

Т1адег1анав Аллагьас абулеб буго, мунафикьзабазул х1алалда г1ажаиблъун:

Нужеда гьел рихьула, жодоца абулел жал Аварагасухъеги (свала Ллагьу г1алайгьи васаллам) гьесда цере рук1арал аварагзабазде решт1араб жоялде иман лъолин, гьедин рук1аго жидеца х1укмоги т1агъуталдалъун къот1улел (т1агъут буго Аллагьасул тун бат1ияб х1укмо гьаби, яги Аллагьасе г1ахьал гьабулебщинаб). Гьезда амроги гьабун бук1ана гьеб т1агъуталде кафурлъеян, шайт1аналъе бокьула муъминзаби х1акъаб жоялдаса гьет1изаризе.

Гьел мунафикъзабазда абуни , рач1а Аллагьас Аварагасде (саллаллагьу г1алайгьи васалламасде ) решт1араб жоялдалъун х1укмо гьабизе ,дуда гьел мунафикъзаби рихьула дудаса киг1ан к1унги нахъе ч1валел. Цинги гьезие зарал ккани, Аллагьасул тун бат1ияб х1укмо т1асса бищиялъ, рач1уна гьел дуда аск1оре Аллагьасдалъун гьедулаго, х1елулаго, жодое гьелдалъун лъик1лъи гурого бокьун бук1инч1ин, гьеб абулеб мехалъги гьезул гьеб гьереси бук1ана, щай гурелъун кинабго лъик1лъи Аллагьасул шарг1алда бук1уна.

Щал ругонигин жидеца Аллагьас рещт1араб тун, бат1ияб жоялдалъун х1укмо къот1улел, гьел залимзаби руго.

Щал ругонигин жидеца Аллагьас рещт1араб тун, бат1ияб жоялдалъун х1укмо къот1улел, гьел фасикъзаби руго.

Щал ругонигин жидеца Аллагьас рещт1араб тун, бат1ияб жоялдалъун х1укмо къот1улел, гьел руго кафурзаби .

Гьез абула нижеца цо-цояда иман лъола, гьезие бокьун бук1уна Аллагьасул щарг1ги т1агъутги цадахъ бачине , гьединал ккола х1акълъунго кафурзаби.

Дуца гьезда гьоркьоб аллагьасул шарг1алдасан х1укмо къот1улеб бугони, гьезие бокьухъ гьеб х1укмо къот1уге, мунги ц1уне гьез фитнаялде ккезе гьавиялдаса, Аллагьасул х1укмоялдаса хъушт1изеги гьавун.

Гьел Аллагьасул х1укмоялдаса сверун ани , дуда лъай Аллагьас гьезул мунагьазухъ гьезие г1азаб кьезе бук1ин, гьел г1емерисел, фасикъал г1адамал руго.

Аллагьасул тун бат1ияб х1укмо х1алт1изабулел г1адамазда абуни,рач1а Аллагьас рещт1араб къуръаналде ва Аллагьасул аварагасдегисаллаллагьу г1алайгьи васаллам , гьез абула нижее умумуз гьабулеб батараб г1ела.

Гьал аятазда релъарал аятал, г1емерал руго къуръаналда жаниб, жодоца гьадин абулел г1адамал кафурлъиялъе нуг1лъи гьабулел.

Ибну Масг1удица бицунеб буго, цо мунафикъги жугьут1авги даг1бадун руго. Жугьут1ас абун буго рилъа х1укмо къот1изе аварагасухъе-ян (свала Ллагьу г1алайгьи васаллам). Мунафикъас абун буго Каг1б ибну Ашрафихъе рилъа,-ян. Кин бугониги гьал аварагасда (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) аск1оре рач1ун руго. Аварагас (саллаллагьу г1алайгьи васаллам) жугьут1ав вит1ун вугин абун х1укмо къот1ун буго. Мунафикъ аварагас (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) къот1араб х1укмоялда разилъич1ого гьес жугьут1ав Г1умар-асх1абасухъе вачун вуго. Цинги жугьут1ас гьесда кинабго ккараб жо бицун буго, Аварагасул (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) х1укмоги бицун буго. Г1умар-асх1абас гьикъанила мунафикъасда гьедин бугищан, бугилан мунафикъас жаваб гьабунила. Гьедин батани гьаб бак1алда ч1а дун вач1инег1аниланги абун Г1умар-асх1аб анила. Хадуб босун хвалченгун вач1анила, цинги кьабураб хвалчаца мунафикъасул бет1ер къот1ун рехана. Г1умар-асх1абас абунила, гьаб бугин х1укмо Аварагасул (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) х1укмоялда разилъуларев чиясе.

Жабраил малаикас вах1ю бач1ун аврагасда (свалла Ллагьу г1алайгьи васаллам) бицун буго буго Г1умар-асх1абас х1акъабги бат1улабги бат1а гьабунин абун. Цинги гьесда ц1арги фарукъан абун лъун буго, ай жинца х1акъабги бат1улабги бат1а гьабулев.

Дида батана дир к1удияв инсуца хъвараб жо Къудукьа Мусаласул вас Мух1амадидасан. Гьениб гьадин хъван бугоан:
-Гьаб заманаялъ чара гьеч1ого дибирзабилъун тезе ккола жодор г1елмуги бугел, г1амалги рекъарал рит1ухълъи бугел, нуг1лъун восизе бегьулел щинал сифатфалги жиделъ ругел г1адамал, жодоца диналъулги дунялалъулги ишал цойиде ккезаризе. Амма Аллагьасул тун бат1ияб х1укмо х1алт1изабулел чаг1и, гьел кафурзаби фасикъзаби, зулмучаг1и руго. Кин гьел шарг1алъул дибирзабилъун тезе бегьулел.

Дирги цоясулги ккана, цо гьадинаб иш. Дида ккун вук1ана гьев бит1арав, жоялда нахъ вилъарав, къуран-х1адис ккурав чи вугилан. Дица гьесда абуна жакъа гьал г1адамал ругел къаг1ида г1адатазда нахъ рилъун гьеб загьираб кафурлъи буго-ян. Гьес дие г1узру бачун г1ажаибал жал рицана, гьеб мехалъ дир бадиса маг1о чвахун бач1ана. Дида рак1алда ккана, Субх1аналлагь гьаб балагьалъул к1одолъиго щиб гьаб уматалде

Бет1ергьан Аллагь дуца ниж гьаб зулмуяб росулъа къват1ире раче, дуца дунялалдаги ахираталдаги нижее лъик1лъи кье, хабал г1азабалдасаги ц1уне. Чамха гьединал г1ажаибал жал лъугьарал ккезеги бокьич1еб бицинеги рекъеч1еб.

Гьаб рисалаталъул х1асил, гьал чаг1и ккола диналдаса руссарал чаг1и, гьезул бараб какги ккураб к1алги гьабураб х1ежги лъугьунаро. Гьезул биялги х1алалал руго гьез хъураб жоги кваназе бегьуларо, гьезул магьариги бук1унаро гьездаса ирсги босуларо гьезиеги кьоларо, гьезул нуг1лъиги къабул гьабуларо, гьаб буго гьит1инабго ишара пикру гьабурав чиясе, т1адег1анав Аллагьасда ц1ик1к1ун лъала.

Гьаниб лъугьана имам Гъазимух1амадица данде гьабураб рисалат. Аллагьас гьесие г1ат1идаб хъала кьеги фирдавс Алжаналда жаниб, нилъги гьевгун рахъине гьаре метер къиямасеб къоялъ…Амин
Ва ссаламу г1алайкум ва рах1матуЛлагьи ва баракатугьу