Ширк ккола Аллагьасе г1ахьалчилъи кквей, Рубубияталъулъ (бет1ергьан вук1иналда божи), ва Улугьияталъулъ (г1ибадат гьаби). Г1емерисеб ширк Улугьияталъулъ ккола, Аллагьгун цадахъ, цойги чиясде ах1и бан, яги Аллагьасе гьабулеб г1ибадат (къурбан хъвей, назро гьаби, х1инкъи, хьул бук1ин) цойгиязе гьабун.

Ширк ккола бищун к1удияб мунагь, хадур рехсолел сабабазе г1оло:

1) Аллагьасе хасал сифатал малукъасе кьеялдалун – щив вугони Аллагьасе г1ахьалчи ккун – гьес Аллагьасде г1ахьал гьабулев чи Аллагьасда релъинабулев вуго, ва гьаб бищун к1удияб зулму буго. Аллагьас абулеб буго: «…Х1акълъунго ширк к1удияб зулму буго». (Лукъман, 31 сурат, 13 аят).

Зулму кола, щиб жо бугониги, гьеб жиндир гуреб бак1алда лъей. Щив вугони аллагь тун бат1ияв чиясе г1ибадат гьабулев, гьев чияс г1ибадат лъуна жиндир гуреб бак1алда ва гьебги сверизабуна жиб мустах1икълъулареб бак1алде ва гьебги буго к1удияб зулму.

2) Ширкалдаса тавбо гьабич1ев чиясул Аллагьас мунагьал чуруларо. Аллагьас абуна: «Х1акълъунго Аллагь т1аса лъугьунареб жо буго, жиндехун ширк гьаби. Ширкалде бахинч1еб цойгидаб мунагь чурула, ва гьеб т1аса лъугьун толаа, жиндие вокьарав чиясде». (Ан-Нисаъ, 4 сурат, 48 аят).

3) Т1адег1анав Аллагьас х1арам гьабуна алжан мушрикасе – х1акълъунго гьел мушрикал даимго рук1уна жужах1алъул ц1адар. Аллагьас абуна: «Гьев Аллагьасдехун жинца ширк гьабурав чи ва цойги щиб бугониги Аллагьасул бак1алда ч1езабураб, гьев чиясе Аллагьас алжан х1арам гьабун буго. Аллагьасдехун ширк гьабун, цойги жоялъе лагълъи гьабурав чиясул, ахираталда вуссунеб бак1 жужах1 буго. Аллагьасул амруялде г1ассилъун жидеца зулму гьабурал г1адамазе – ахираталда гьезие квербакъулев щивго чи вук1инаро». (Аль-Маидагь, 5 сурат, 72 аят).

4) Ширкалъ бац1ц1уна киналго лъик1ал г1амалал, Аллагьас абуна: «Гьал хириял аварагзабаз ва Дица т1аса рищарал лъик1ал муъминзабазги Аллагьасдехун ширк гьабун бук1арабани – гьазул кинабго гьабураб г1амал г1адада холаан». (Аль-Анг1ам, 6 сурат, 88 аят). Ва гьединго абуна Аллагьас: «Х1акълъунго дуда вах1ю гьабун буго Мух1аммад, гьединго дуда цере рук1арал киналго расулаздаги вах1ю гьабун бук1ана: «Дуца Аллагьасдехун ширк гьабуни – гьеб ширкалъ дур кинабго лъик1аб г1амал г1ададе хвезабула ва ахираталда мунги вук1уна жал ч1орого хут1арал г1адамаздаса». (Аз-Зумар, 39 сурат, 65 аят).

5) Мушрикасул биги боц1иги х1алалаб буго. Аллагьас абуна: «...Нужеца гьел мушрикал ч1вай, кир нужеда гьел ратаниги. Нужеца гьел асирлъун ккве, жиндер хъулбузда жанир ч1аниги, гьел хъулби (крепость) сверун ккун жанир ч1езаре, нужеца гьел хьвадулел киналго нухаздаги гьезие хъаравуллъиялда ккве...». (Ат-Тавбагь, 9 сурат, 5 аят).

Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) абуна: «Дида амру гьабуна, г1адамазулгун рагъ баян, гьез «ла иллагьа илла Ллагь», - ин абизег1ан, гьез гьеб абуни, дидаса гьезул биялги, боц1иги хвасарлъана, исламалъул х1акъниги хут1изег1ан» (Бухари ва Муслим).

6) Х1акълъунго ширк к1удиял мунагьазулги бищун к1удияб буго. Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) абуна: «Дица нужеда бициниш к1удиял мунагьазулги к1удияб шиб кколебали»? Нижеца, «бице я бичасул авараг», - ан абуна. Гьес абуна: «Аллагьасде ширк кквей ва эбел инсудехун квеш рук1ин буго». (Бухари ва Муслим).

Аллагьас абуна: «Х1акълъунго дица дир расулал рит1ана жидер къавмал исламияб диналде ах1изе. Гьезие баянал х1ужабиги кьуна, муг1жизаталги гьаруна. Гьел расулалгун цадахъ дица т1ехьги решт1инабуна, жинда рекъон гьез х1укму билъанхъизабизе ва г1адамаз цоцазе зулму гьабич1ого бук1ине. Ц1адирабиги гьаруна г1адамал жидеда гьоркьоб гьабулеб даран-базаралъулъ рит1ухъаллъун рук1ине. Дица гьел г1адамазе мунфаг1аталъе маххги гьабуна, жинда жаниб къуват – гуч бугеб». (Аль-Х1адиди, 57 сурат, 25 аят).

Аллагьас гьаб аяталда бицана, Гьес аварагзаби ва т1ухьдул решт1инабун рук1ин, г1адамал бит1ун хьвадизаризе. Гьебги г1адлу буго. Бищун к1удияб рит1ухълъи буго тавх1ид (Аллагь цо гьави) ва гьебги ккола г1адлуялъул бет1ерги ва гьелъулго къаркъалаги, ширк зулму кколеб г1адин. Гьединлъидал, Аллагьас х1арам гьабуна мушриказе алжан, ва х1алал гьабуна гьезул биги, боц1иги тавх1идалъул агьлуялъе, ва гьел лагъзаллъун кквеянги абуна, гьез Аллагьасе г1ибадат гьаби рехун тей сабаблъун.

Аллагьас нахъе ч1вараб буго мушрикасул г1амал къабул гьаби, ва гьесул дуг1аги къабулареб буго.

Ширк к1иго тайпаялда буго

Т1оцебесеб тайпа: Гьеб к1удияб ширк буго ва гьелъ инсан исламияб миллаталдаса вахъун ккезавула. Гьебги гьабун, хадуб тавбоги гьабич1ого хварав чи жужах1алъув даимлъула – гьебги буго г1ибадат Аллагь тун бат1ияв чиясе гьаби: Аллагь тун бат1иясде дуг1а гьабун гьари, цойги жоялъе къурбан хъвей, Аллагь тун бат1ияв чиясе назро гьаби, хвараздаса, жундуздаса ва щайт1абаздаса х1инкъи, Аллагьги к1очон тун, гьез зарал гьабизе гурин ва унтизаризе гурин абун. Аллагь тун бат1ияв чиясде хьул лъун рук1ин, Аллагьасда гурони бажарулареб ишалъулъ (х1ажатал т1уразаби, балагьал нахъе роси г1адал), гьал ахириял г1асрабаз жиб ц1акъго ц1ик1к1араб – хварал машаихзабазда, вализабазда, ах1иги бан. Аллагьас абуна: «Мушриказ г1ибадат гьабулеб буго, Аллагьги живго тун, Гьесие гьабизе х1акъаб г1ибадатги гьабич1ого, жидее щибго заралги гьабуларел, мунфаг1атги гьабуларел аллагьзабазе. Цинги жидецаги абулеб буго «гьал ругин Аллагьасда аск1ор жидее шафаг1ат гьабулел», - абун». (Юнус, 10 сурат, 18 аят).

К1иабилеб тайпа: Гьит1инаб ширк буго гьеб, инсан миллаталдаса вахъун кколареб, кинниги, жинца тавх1ид мукъсан гьабулеб – гьебги ккола к1удияб ширкалде унеб нух. Гьеб к1иго бут1аялде бикьула:

Т1оцебесеб бут1а гьит1инаб ширкалъул. Гьеб ккола загьираб ширк, раг1абаздалъун ва пишабаздалъун жиб бук1унеб.

Раг1абаздалъун жиб бук1унеб ккола, Аллагь тун бат1ияб жоялдалъун гьеди. Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) абуна: «Щив чи гьеданиги, Аллагь тун бат1ияб жоялдалъун – гьев Аллагьасде кафурлъана ва гьес ширк гьабуна», - абун. Гьедиго, Аллагьасе бокьич1о, дие бокьанин аби. Аллагьас абуна: «Нужеда лъик1аб г1амал гьабизе ва х1акъаб диналда ч1езе к1оларо, т1адег1анав Аллагьасул тавфикъ ва квербакъи бук1ун гурони. Кинабго махлукъалъул жинца тадбир гьабулев, гьеб махлукъалъул жив цогояв хан вуго гьев Аллагь». (Ат-Таквир, 81 сурат, 29 аят).

Пишабаздалъун жиб бук1унеб ккола, квералда кун бухьин, балагь борхизе яги нахъе ч1вазе абун, ва гьединго сабаял (амулеты) дализари, гьез бер ккеялдаса ц1унизе абун. Саба яги бухьараб кун, Аллагьас балагьал т1аса рорхиялъе, яги гьел нахъе ч1ваялъе ругел сабабал ругин абураб иг1тикъад ккани – гьеб буго гьит1инаб ширк. Щай гурелъул, Аллагьас гьел жал сабабаллъун гьарич1о ва гьел сабаблъун Жиндир кумек нужее бук1унин абич1о. Гьеб буго г1адамазда шайт1абаз лъик1аблъун бихьизабун, гьез жидеего ургъарал жал. Амма гьел жалаз жидецаго балагьал нахъе ч1валин иг1тикъад ккани – гьеб буго к1удияб ширк.

К1иабилеб бут1а гьит1инаб ширкалъул. Гьеб ккола балъгояб ширк нилъер нияталда жиб бараб – рияалъе (рихьдалие) ва сумг1аталъе (дурго ц1ар рехсеялъе) г1амал гьаби г1адинаб. Мисалалъе: Аллагьасде нилъ г1агарлъулеб г1амал гьаби, гьелдалъун г1адамаз нилъго реццизе бокьун. Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) абуна: «Дун нужее г1оло х1инкъулеб жо буго гьит1инаб ширк»,- абун (ай, нужеца гьеб гьабиялдаса х1инкъула). Цинги асх1абзабаз абуна: «Ва Бичасул авараг, гьит1инаб ширк щиб жо кколеб? Аварагас абуна, «рияъ буго гьеб», - абун. Гьединго гьелда гъорлъе уна, хъант1ун, дунялалъе г1оло гьабулел х1алт1аби. Мисалалъе: Как ах1и, имамлъи гьабун как бай г1арцуе г1оло, яги г1арцуе г1оло жигьад гьаби ва г1елму лъазаби.

Жинда Аллагь гурх1аяв Ибну Къайимица абулеб буго: «Нияталъулъ гьабулеб ширк жиндир раг1ал гьеч1еб ралъадалда релъараб буго. Ц1акъ дагьав чи хвасарлъула гьелдаса», - абун.

Буссинабуна Абу Г1асимица.

Хадусеб бук1ине буго

ИА GURABA