«Гlумайр ккола дие дирго цо-цо лъималаздасаги вокьулев инсан». (Гlумар ибн аль-Хатlаб, жиндаса Аллагь разилъаяв).

Ч1аго Бадралдаса т1аде вуссана Г1умайр. Амма гьесул вас Вагьб буссурбабазухъе асирлъун ккун вук1ана. Г1умайр х1инкъун вук1ана жинцаго буссурбабазе гьабураб заралалъ, буссурбабаз гьебги жинда бец1ун Вагьбие квешаб г1азаб кьеялин абун.

Цо къоялъ, къалъул г1ужалда Каг1ба сверун т1аваф гьабун, гьенир ругел хъанчаздаса баракат босизе арав Г1умайрида гьенив ватана Сафван ибн Умаййя, Х1ижру Исмаг1илалда аск1ов г1одов ч1ун. Цинги гьевгун г1одов ч1ун Бадралда ккараб ч1вай-хъваялъул, буссурбабаз жидерго ккун арал асирзабазул бицунел рук1аго, угьун х1ухьелги биччан Сафваница абуна: «Валлагьи, гьел хун хадуб г1умру гьабиялъулъ нилъее щибго лъик1лъиго гьеч1о», - абун.

Гьеб мехалъ Г1умайрица абуна: «Валлагьи дуца бит1араб бицана», - абун. Цинги цодагьалъ вуц1унги ч1ун гьес абуна: «Каг1баялъул Бет1ергьанасул ц1аралх1аги, дида т1ад бугеб налъиги, дун гьеч1они г1адада холеб дир хъизанги бук1инч1ебани, Мух1аммадихъеги ун, гьевги ч1ван, гьесул квешлъиялдаса г1адамал ц1унилаан дица», -абун.

Цинги, Г1умайрил к1ал бич1адго Сафваница гьесда абуна: «Ва Г1умайр! Киг1ан бугониги дур налъиги дида хъвай, гьеб дица бец1ила, дунги дур хъизанги ч1аго ругел г1анасеб заманаялъ гьелги дица хьихьила, х1акълъунго дир ц1акъ г1емераб боц1и буго, дур хъизан-агьлу хвезег1ан бечедаб г1умруялда хьихьулеб», - абун.

Гьеб мехалъ Г1умайрица абуна: «Гьедин батани, гьаб нилъер хабар лъидаго бицунге». Сафванги гьелда рекъана.

* * *

Аварагасдехун (жинда ссвалат салам лъеяв) бугеб рак1х1аранлъиялъул ц1адуцаги вух1улаго, Г1умайр мажгиталъуса вахъунги ун, жинцаго ният гьабураб жо бахъинабизе къват1иве вахъине х1адурана. Гьес амруги гьабун, лъик1 рек1инабун, т1ад загьруги бахун хвалченги, х1адурараб чуги бачун бач1ана гьесухъе. Цинги Маккаялдаса къват1иве вахъунги ун, Мадинаялде щведал Аварагасул (жинда ссвалат салам лъеяв) нуц1ихъе щведал, вараниги к1усизабун г1одов вахъана Г1умайр.

* * *

Бит1ахъе гьеб г1ужалъ цо чанго асх1абгун мажгиталъувги г1одов ч1ун, Бадралда Аллагьас жалго к1одо гьарураб куцалъул, жидецаго Къурайшазул ккурал асирзабазул, жидерго бах1арчиял гьунаразул бицунев вук1ана Г1умар ибн аль-Хат1аб (жиндаса Аллагь разилъаяв).

Гьедин хабар-к1алалда рук1аго гьесда вихьана Г1умайр вараниялдаса г1одовги лъугьун, лъалиниса бахъун хвалченгун мажгиталъувехун вуссун вач1унев. Гьеб мехалъ Г1умарица ах1ун абуна: Гьаб гьой, Аллагьасул тущман, Г1умайр ибну Вагьб вуго! Валлагьи гьев гьаниве лъик1лъиялъе вач1арав гьеч1о. Бадралда цебе Къурайшазул мац1ихъанлъун вук1ана гьев»,- абун.

Цинги Г1умарица жиндаго аск1ор рук1арал цо чанго асх1аб Авараг (жинда ссвалат салам лъеяв) ц1унун, гьесда аск1ор рук1ине рит1ана. Хадувго цун живгоги Аварагасухъе (жинда ссвалат салам лъеяв) ун гьесда абуна: «Ва Бичасул Авараг! Х1акълъунго гьав Аллагьасул тущман Г1умайр вуго ва дидаги рак1алде кколаро квешлъи гурони, лъик1лъиялъе гьев вач1ун ватиларин абун».

Бичасул Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) абуна: «Гьев дида т1аде виччай"», - абун. Цинги Г1умарица Г1умайрида аск1овеги ун, т1ад бугеб рет1елги къан ккун, горбода бараб хвалченалъул кварица щулаго гьесул габурги ккун, вачун гьев Аврагасда (жинда ссвалат салам лъеяв) цеве щвезавуна.

Цинги гьесул бугеб х1алги бихьун Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) амруги гьабун, Г1умарица гьев виччан тана. Цинги Г1умарги нахъег1ан вит1ун, гьесда аск1овеги вач1ун Бичасул Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) гьесда абуна: «Аск1овег1ан къай Г1умар»,- абун. Цинги гьев аск1овеги къан, «радалго ниг1мат дуе», – ян абуна гьес Аварагасда (жинда ссвалат салам лъеяв). Гьебги буго жагьилаб заманаяллъ г1арабазул бук1араб рахьибай (приветствие). Цинги Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) гьесда абуна: «Аллагьас ниж т1адег1ан гьаруна нужералдаса лъик1аб рахьибаялдалъун, алжаналъул агьлуялъул рахьибай – саламалдалъун», - абун.

Цинги Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) Г1умайрида «мун щибизе вач1арав», - ан гьикъидал, гьес «нужехъа вугев асир виччаялда гьулгун вач1арав вуго», - ян абуна. Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) абуна: «Дур горбода хвалчен щибизе бан бугеб? Аллагьас жиб къабих1 гьабеяб хвалчен», - абун.

Цинги Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) абуна: «Дуца дида бит1ун бице мун щибизе вач1арав», - абун? Гьес жаваб гьабуна: «Валлагьи гьеб дица дуда абураб амруялъе вач1ана дун», - абун.

Гьеб мехалъ Аварагс (жинда ссвалат салам лъеяв) гьесда абуна: «Мун Сафвангун г1одовги ч1ун, гьабги, гьабги бицана нужеца». Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) гьез балъго гьабун тун бук1араб хабар кинабго бицуна гьесда. Гьеб мехалъ цодагьалъ лъавудасаги ун вигьараб мехалъ Г1умайрица шагьадатги бит1ун, «х1акълъунго мун Аллагьасул чапар вуго», -ян абула Аварагасда (жинда ссвалат салам лъеяв).

Цинги жегиги гьес абуна: «Х1акълъунго ниж рук1ана, дуца зобалаздасан бач1ун бицараб вах1ю гьереси гьабулеллъун. Кинниги, Сафванилгун дир бук1араб хабар лъидаго лъалароан, цо дидаги гьесдаги гурони. Валлагьи, гьеб дуда бицаравги х1акълъунго Аллагь вуго, ва дица Аллагьасе рецц гьабула бит1араб нухде т1овит1ун ккезелъун, дун гьаниве Жинца вачарав. Цинги нахъеги шагьадатги бит1ун гьес Ислам босана.

Цинги Аварагас (жинда ссвалат салам лъеяв) асх1абзабазда амру гьабуна, «гьесда Къуръан ва диналъул амрабиги малъун, гьес т1алаб гьабулев вугев асир виччан те», - абун.

* * *

Г1умайр ибн Вагьбица Ислам босиялдаса ц1акъ кутакалда рохана бусурбаби. Х1атта Г1умар асх1абас (жиндаса Аллагь разилъаяв) абуна: «Гьев Аварагасухъе (жинда ссвалат салам лъеяв) вач1арав мехалъ, гьесдаса цик1к1ун дие болъон бокьулаан ва амма гьанже абуни – дие гьев дирго цо-цо лъималаздасагицин ц1ик1к1ун вокьула», - абун.

* * *

Исламалъул рух1алъ жиндирго нафсги бац1ц1ад гьабун, Къуръаналъул нуралдалъун жиндирго черхги ц1езабун Мадинаялда вугев Г1умайрида Маккаги Къурайшиялги к1очонго тун рук1ана. Амма Сафван ибн Умаййя анищал гьарулаго, Къурайшиязда гьоркьов харбал т1орит1изарун, гьезда роххел бицунев вук1ана ва гьес абулебги бук1ана: «Роххел нужее! Кват1ич1ого вач1ун Г1умайрица нужеда Бадралда ккараб лъугьа-бахъин к1оченабила», - ян.

* * *

Цинги Г1умайрил щибго хабарги лъалеб бук1инч1еблъидал, ургъалабазда ван хут1арав Сафван, сафаралдаса рач1унезухъе ун, Г1умайрил гьикъулев вук1ана ва цо къоялъ гьесда Г1умайрица Ислам босараблъи бицана.

Гьеб хабар раг1идал пири реч1ч1арав чи г1адин лъугьана Сафван ва гьесда рак1алде ккун бук1ана; ракьалда вугев кинавниги чи буссурманлъаниги Г1умайр буссурманлъиларин абун.

* * *

Цинги Г1умайрица Аварагасухъа (жинда ссвалат салам лъеяв) изнуги босун, г1адамал Исламалде ах1изе Маккаялдеги щун, Сафванихъеги ун гьесда абуна: «Ва Сафван! Х1акълъунго мун вуго Маккаялда Къурайшазул бищун г1акъилав ва раг1и билълъарав чи. Дуда бихьуларищ нужецаго ганч1азе лагълъи гьабун, гьезул ц1аралда биял т1олеб жо дин бук1унареблъи». Гьединги абун, жинцаго Ислам босараблъиги бицана гьесда.

* * *

Цинги, гьелдаса хадуб Маккаялда г1адамал Исламалде ах1ун, г1емерав чи буссурман гьавизе кумек гьабуна Аллагьас гьесие.

Т1адег1анав Аллагь разилъаги Г1умайридаса.

Буссинабуна Абу Г1убайдица

16. 09. 2008 г