Жинда Аллагь гурх1аяв ибну Г1усайминида сих1ру чаг1азухъе иналъул х1акъалъулъ гьикъидал гьес абуна:

Сих1ру чиясухъе унел чаг1азул лъабго тайпа буго:

1. Сих1ру чиясухъеги вач1ун гьесдаги божич1ого ц1ехолди, гьеб шарг1алда х1арамаб буго ва гьесухъе арав гьединав чиясул г1акъубаги буго к1икъого къоялъ бараб как къабул гьабич1ого бук1ин. Муслимица бицараб х1адисалда буго: "Щив чи вугониги, жинда балъгояб жо лъалин абурав чиясухъе ун, гьесул как к1икъого къоялъ (к1икъого сордоялъ) къабул гьабуларо" - ян.

2. Сих1ру чиясухъеги вач1ун гьесда ц1ехолдун ва гьес бицаралда боржи, гьебин абуни Аллагьасде кафурлъи ккола. Щайгурелъул, гьев инсан боржулев вуго Аллагьасда гурони жиб лъалареб балъголъи жинда лъалин ч1арав чиясда ва Къуръаналъул аятги гьереси гьабилъун ккола гьеб. Т1адег1анав Аллагьас абулеб буго:

«Дуца абе ва Мух1аммад, зобалаздаги ракьалдаги бугеб щибго жоялда балъголъи лъаларо цо Аллагьасда гурони…» (суруту Ан-Намли : 65)

Гьединго Аварагасул (жинда свалат салам лъеяв) х1адисалда буго: "Щив чи вугониги жинда балъголъи лъалин абурав чиясухъе вач1ун, гьес бицаралдаги божун, гьев чи Мух1аммадихъе (жинда свалат салам лъеяв) рещт1араб жоялда кафурлъана"

3. Сих1ру чиясухъеги вач1ун, гьесда ц1ехолдун, гьев сих1ру гьабулев, къосарав чи вук1ин г1адамазе баян гьаби – гьелъулъ щибго бегьунгут1и гьеч1о.

Ибну Базил жаваб

Х1акълъунго ахираб заманалда халкъалда гьоркьоб т1обит1ун ун буго жодода балъголъи лъалел, ц1вабзазул г1елму жодохъ бугин ч1арал, сих1ру гьабулел чаг1и х1акъикъаталдаги ругин абураб хабар. Гьезухъе ун хъизан ячиналъул, бук1иниселъул ва гьединго щиб бугониги къвариг1араб жо гьезда гьикъун, гьеб т1алаб гьабулебги буго. Т1адег1анав Аллагьас жиндирго х1акъалъулъ абулеб буго:

«Жинда балъголъи лъалев Жиндирго балъголъиялде щивго чи ваккизе изну кьоларев» (сурату Аль-Жин : 26).

Гьединго Аллагьас абулеб буго:

«Дуца абе ва Мух1аммад, зобалаздаги ракьалдаги бугеб щибго жоялда балъголъи лъаларо цо Аллагьасда гурони…» (суруту Ан-Намли : 65)

Т1адег1анав Аллагьас ва Гьесул Расулас (жинда свалат салам лъеяв) баян гьабуна сих1ру чаг1азул, нужумчаг1азул, балъголъи лъалин ч1арал чаг1азул къосел, гьезие бук1ине бугеб квешаб г1акъуба ва гьезда щибго балъголъи лъангут1иги. Х1акълъунго гьез г1адамазе гьереси бицун, жидедаго лъалареб бат1улаб, х1акъаб гуреб жо Аллагьасдеги г1унт1изабулеб буго. Т1адег1анав Аллагьас абуна:

«Сулайман (Авараг) кафурлъич1о, кинниги шайт1аби кафурлъана, гьез г1адамазда сих1ругун цадахъ Бабилалда, Гьарутгун Марутиде рещт1араб жо. Ва гьел к1иязго лъиданиги сих1ро малъулеб бук1инч1о г1адамазе жал гьезул х1ал бихьиялъе рит1арал рук1ин загьир гьабун, нуж кафурлъугеян г1адамазда абун гурони. Цинги г1адамаз гьездасан рос-лъади цоцадаса рат1а гьарулеб жо лъазабулеб бук1ана, ва гьез лъазабулеб жоги бук1ана жидеего гьелдасан зарал гурони щибго хайир гьеч1еб жо ...» (сурату "Ал-Бакъарагь" 102),

Ва гьединго Аллагьас абуна:

«Гьез гьабураб жо сих1ручиясул макро-х1илла буго, кинан гьабуниги сих1рочи бергьунаро» (сурату "Т1агьа" 69),

Ва Аллагьас абуна:

«Дица Мусада г1анса г1одобе рехеян амру гьабуна, цинги гьеб г1ансаялъул борохьги лъугьун, сих1ручаг1аз г1адамазул беразе сих1руги гьабун шуршудулел ругин кколел рук1арал кварал гьелъ къулч1ана, цинги х1акъаб жо г1адамазда лъан, гьез (сих1ручаг1аз) гьабулеб бук1араб бат1уллъана» (сурату Ал-Аг1раф 117-118)

Гьал аятазги ва гьалда релъаразги баян гьабулеб буго сих1ручаг1азул заг1ифлъи, гьезда щибго бажарунгут1и ва дунялгун ахираталда гьезие бук1ине бугеб г1азаб-г1акъубаги. Т1адег1анав Аллагьас нилъеда бич1ч1изабуна, х1акълъунго гьезул г1амал, пиша бат1улаб бук1ин, Аварагасул (жинда свалат салам лъеяв) х1адисалдаги буго:

"Нуж рик1к1алъе жинца инсан гьалаг гьабулеб анкьго жоялдаса" – абун. Асх1абзабаз гьеб щибан гьикъанила, цинги Аварагас (жинда свалат салам лъеяв) абуна: "Аллагьасе г1ахьалчи кквей; сих1ру; Аллагьасул х1акъ бук1ун гурони ч1вазе х1арам гьабураб инсанасул нафс ч1вай; риба кванай; ятимазул боц1и кванай; рагъ боркьараб къоялъ джигьадалдаса лъути; ва муъминал, гъафулал рац1ц1адал руччабазда бугьтан лъей" - буго абун. (Бухари, Муслим)

Гьадинал аяталгун х1адисаз т1орит1ел гьабулеб буго сих1ру гьаби к1удияб мунагь бук1иналде. Аллагьас гьеб ращатаблъун гьабун буго Жиндиего ширк гьабиялда ва Аварагас (жинда свалат салам лъеяв) нилъее баян гьабун буго гьеб инсан гьалаг гьабулеб жо бук1инги. Сих1ру гьаби кафурлъи кола, щайгурелъул гьеб гьабизе ккани инсан кафурлъун, шайт1аналъе мут1иг1авлъун вук1ине кколевлъидал. Аварагасул (жинда свалат салам лъеяв) Тирмизияс бицараб х1адисалда буго: "Сих1ручиясул х1ад (х1укмо) буго хвалчен кьабун бет1ер бортизаби" – абун. Ай, сих1ручи ч1вазе кола.

Нилъеца гьанир рехсарал аяталгун х1адисаздасан х1акъаб жо т1алаб гьабулев чиясе баянлъула, кинабниги сих1ручаг1аз гьабулеб жо жагьилияб заманаялъ бук1араб, Аллагьасги, Аварагасги (жинда свалат салам лъеяв) жиб х1арам гьабураб г1амал бук1ин.

Дир насих1ат буго кинавниги гьеб сих1руялда гъорлъ вугев щинав чиясе Аллагьасукьа х1инкъун, Гьесдаса мунагь чури т1алаб гьабун тавбу гьабеян. Ва гьединго гьеб г1амал-пишаги тун цо Аллагьасда мугъч1ван ризкъи щвеялъе сабабалги гьавун вук1аян. Валиллагьиль х1амд.



- Гьал макъалабазулъ ругел аятазул тафсирияб маг1на буго -


Абу Г1убайда

ИА GURABA