ХIакълъунго щибаб рецц Аллагьасе буго!
Нилъеца Аллагьасе реццги гьабула, кумекги, мунагьал чуриги нилъеца гIицIго Аллагьасдаса тIалаб гьабула, ва нилъер нафсазул квешлъабаздаса ва нилъер квешал гIамалаздаса цIуниги нилъеца гьарула гIицIго ТIадегIанав Аллагьасда.

Аллагьас тIовитIарав чи лъицаниги къосине гьавуларо ва Аллагьас къосине гьавурав чи лъицаниги тIовитIизеги тIовитIуларо.

Цинги дица нугIлъи гьабула, хIалълъунго лагълъи гьабизе ккун жиндие лагълъи гьабулев щивниги чи, я щибниги жо гьечIин Жив вати тIадав, Жиндие гIахьалаб щибго жо гьечIев цо Аллагь гурони. Гьединго дица нугIлъи гьабула хIакълъунго МухIаммад – жинда Аллагьасул салатгун салам лъеяв – Аллагьасул лагъги, илчиги вугилан.

ТIадегIанав Аллагьас Жиндирго калам, хирияб Къуръаналда абулеб буго:

( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مسلمون )
سورة آل عمران الآية - 102

"Ва иман лъурал гIадамал, нуж Аллагьасукьа хIинкъизе кколеб куцалъ хIинкъа! Воре нужги хоге бусурбабилъун рукIун гурого".

( يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ وَالْأَرْحَامَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَيْكُمْ رقيبا ) سورة النساء الآية - 1

"Ва гIадамал, нуж хIинкъа Жинца нуж цохIо нафс Адамидаса рижарав нужер БетIергьанасдаса! Гьеб нафсалдаса БетIергьанас Адамие чIужу ХIаваги йижана ва гьел кIияздасаго БетIергьанас гIемерал бихьинал ва руччаби тIиритIизеги гьаруна. Нахъеги нуж хIинкъа нужеца Жиндалъун цоцада жо гьарулев Аллагьасукьа ва нужеца гIагарлъиялъулгун бухьенги хвезе тоге! ХIакълъунго Аллагьги нужеда тIад кидаго хал ккурав вуго".

( يَا أَيّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّه وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا * يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا ) سورة الأحزاب الآية – 70 - 71

"Ва иман лъурал гIадамал, нуж Аллагьасукьа хIинкъа ва нужеца битIараб рагIиги абе! * Аллагьас нужер гIамалал лъикI гьарила, ялъуни нужее тавфикъ кьела лъикIал гIамалал гьаризе ва нужер мунагьалги чурила Гьес. Аллагьасеги, Гьесул Аварагасеги мутIигIлъарав чи, кутакалда талихIав, гIазабалдаса хвасарлъулев чи вуго".

فان أصدق الحديث كتاب الله تعالى و خير الهدي هدي محمد صلى الله عليه و سلم و شر الأمور محدثاتها و كل محدثة بدعة و كل بدعة ضلالة و كل ضلالة في النار

"ХIакълъунго бищунго битIараб калам ТIадегIанав Аллагьасул калам хирияб Къуръан буго ва бищунго битIараб нухги МухIаммад-аварагасул нух буго. Кинабниги квешаб щинаб жо буго диналде тIаде жиб бижизе гьабураб бидгIа. Кинабго бидгIаги къосин буго ва кинабго къосинги жужахIалъул цIада букIине буго".


Аллагьасул илчи, нилъер хирияв
МухIаммад-авараг хвеялъул
хIакъалъулъ вагIза

Кинабниги рецц буго дунял гIаламал бижарав БетIергьанасе!

Хвалдалъун гучал гIадамал Жинца гIодорегIан гьарурав.
Хвалдалъун Къайсар ханасул анищал Жинца тIагIине гьарурав.
Хвелги тIаде щвезе гьабун кIалгIабазда жаниса хабалалъе гьел Жинца рачарав.
Гвангъараб рахIатаб киниялдаса бецIаб вахIшияб лахIдуялде гьел Жинца рачарав.
ЧIужу-лъималгун расандиялдаса къваридаб хабалалъе хIапароялъ кваназе гьел Жинца рачарав.
Кепалда, бокьа-бокьараб квен кванаялдасаги, бокьа-бокьараб жо гьекъеялдасаги, чороклъиялъулъе ва ракьул чахьал цIеялде Жинца гьел рачарав Аллагьасе.

Мун вацIадав вугоха БетIергьан Аллагь!

Ва нижер БетIергьан, ниж рортула цохIо Дуде. Гьединго нижеца гьарула цохIо Дуда нижеда гурхIаян рухI бахъулеб сагIаталъ ва ниж хабалалъ лъедалги !

Дица нугIлъи гьабула, хIалълъунго лагълъи гьабизе ккун жиндие лагълъи гьабулев щивниги чи, я щибниги жо гьечIин Жив вати тIадав, Жиндие гIахьалаб щибго жо гьечIев цо Аллагь гурони.

ХIакълъунго Аллагь цо вуго, Гьесие дандиявги гьечIо.

ХIакълъунго Аллагь вуго дунял-гIаламалъулго Хан, Гьесдехун дагIба балев щивниги чиги гьечIо.

ХIакълъунго Аллагь бечедав вуго, Гьевги сундего хIажалъуларо.

ХIакълъунго Аллагь гучав, къуватав вуго, Гьесие щибгожоялъ заралги гьабуларо.

ХIакълъунго Аллагь зоб-ракьалъул Хан вуго, Гьесул хIукму сунцаго нахъеги чIваларо.

ХIакълъунго Аллагь авалияв, азалияв вуго, Гьесдаса цебе щибго жоги букIинчIо.

ХIакълъунго Аллагь ахирияв, абадияв вуго, Гьесдаса хадуб щибго жоги гьечIо, букIинеги букIунаро.

ХIакълъунго Аллагь кинабго жоялъе хIал кIолев вуго.

ХIакълъунго Аллагь чIагояв вуго, Гьесие хвел гьечIо, ханлъиги, гучлъиги, тIадегIанлъиги Гьесда кодо буго, кинабго халкъалъе хвалил къадар Гьес хъвала.

ХIакълъунго Аллагь цо вуго, Жив чIагояв, хуларев вуго.

Гьединго дица нугIлъи гьабула, хIакълъунго МухIаммад – жиндида Аллагьасул салатгун салам лъеяв – Аллагьасул лагъги, Аллагьас Жиндирго лагъзадерихъе дин щвезе гьабизе халкъалдаса тIаса вищун витIарав Аллагьасул Расулги вугилан.

Гьев нилъер хирияв Аварагас Аллагьасул динги нилъехъе щвезе гьабуна ва Аллагьасул аманатги тIубазе гьабун уматалъе насихIатги гьабуна. Аллагьас гьев Аварагасдалъун умматалъул къварилъи, захIмалъиги тIаса босана.

Гьев нилъер хирияв Аварагас Аллагьасул нухда гъазаватги гьабуна жиндихъе хвел бачIинегIан.

Гьев нилъер хирияв Аварагас хIакъаб жо гIадамазе баян гьабулаго данде чIвараб захIмалъи, къварилъиялдаги сабру гьабуна. Гьес хIакъаб жо хIакъаблъун ва мекъаб, тIекъаб жо батIулаблъунги бихьизе гьабуна.

Гьев нилъер хирияв Аварагасдалъун халкъалда гьоркьоб тIибитIана хIакъаб жоги, хайирги ва иман, тавхIидги.

Ва нижер БетIергьан Аллагь, Дуца гьесие лъикIаб жазаъ гьабе гьес халкъалъухъе щвезе гьабураб Дур диналъухъ ва дуца гьесда салатгун салам лъе Аллагь!

Дуца нижер хирияв Аварагасда баракатги лъе Аллагь!

Дуца гьесул агьлуялдаги, гьесул суннат цIунун хьвадаралщиназдаги ва къиямасеб къо щвезегIан гьесул лъалкI ккун унел щиназдаги баракат лъе Аллагь!


Цинги хадуб - хириял диналъул вацал ва яцал:

Аллагьас гьаб ракь бижана ва гьаб ракьалъулги цойгидаб бакIалдасаги хира гьабун тIокI гьабун тIаса бищана Макка-хIарамалъул ракь.

Гьединго Аллагьас бижана анкьабго зобги ва гьезулги тIаса бищана анкьабилеб зоб, Аллагьасул Курс, ГIаршалде гIагар букIиналъ.

Гьединго Жив ТIадегIанав, киналго мукъсанал сифатаздаса Жив вацIадав, Аллагьас бижана алжан батIи-батIияб даражаялда ва гьелъулги тIаса бищана Фирдавс-алжан.

Гьединго ТIадегIанав Аллагьас рижана Малаикзаби ва гьезда гьоркьосаги тIаса рищана Жибрилги, Исрафилги, Микаилги.

Жибрилги вуго Аллагьасул рахъалъан вахIю босун вачIунев малаик.

Микаилги вуго Аллагьасул рахъалъан цIад баялъул амру жиндихъе кьурав малаик.

Исрафилги вуго хIисаб-суалалъе гIадамал тIаде рахъине гьаризе сур пуялъул ихтияр кодобе кьурав малаик.

Гьединго ТIадегIанав Аллагьас гьаб ракьалда рижана гIадамал ва гьезда гьоркьосаги тIаса рищана аварагзабиги, илчизабиги. Илчизабазда тIасаги рищана 5-го илчи "улюль гIазм" НухI, Ибрагьим, Муса, ГIиса, МухIаммад – жидеда киназдаго АЛЛАГЬасул салатгун, салам лъеял – ва гьел щугоязда гьоркьосаги тIаса вищана МухIаммад-авараг .


Гьанже диналъул вацал ва яцал, нилъеца бицине буго нилъер хирияв ХIабиб, МухIаммад-аварагасул хIакъалъулъ.

Аварагзабазул имамлъунги гьезул печатлъунги, илчизабазул ханлъунги жив колев, Аллагьасукьа хIинкъулел чагIазул имамлъунги жив кколев Аллагьасул Расуласул хIакъалъулъ бициналдасаги берцинаб, лъикIаб жо щибха нилъее бугеб…?

ТIадегIанав Аллагьас жиндие къиямасеб къоялъ шафагIат, кумек гьабизе ихтиярги кьолев, Макъаму-махIмудги жиндие кьолев, Ливаъ-магIкъудалъулги, ХIавзул-марудалъулги бетIергьанлъун живги вахъине гьавулев.- гьев МухIаммад-авараг .



Аварагасе шафагIаталъе изну кьей:

Аллагьас гьесул ракIги рагьана, гьев Жиндаго аскIовги рехсана, гьесул мунагьалги чурана ва гьесул кинабниги рахъ ТIадегIанав Аллагьас беццун гурони рехсечIо.

Гьесул бичIчIи рехсон ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго:

( مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى ) سورة النجم الآية – 2

"Нужер гьалмагъ МухIаммад хIакъаб ва битIараб нухдаса мекъиги инчIо, къосинеги къосинчIо".

Гьединго гьесул ритIухълъи рехсон ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго:

( وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى ) سورة النجم الآية - 3

"Гьев МухIаммадги кIалъаларо жиндирго нафсалъул гьаваялда нахъги вилълъун, жиндаго лъикI бихьа-бихьарабги бицун".

Гьединго гьесул мугIаллим (учитель) рехсон ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго:
( عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوَى ) سورة النجم الآية – 5

"Гьев МухIаммадида кинабго малъана жив кутакав, къуватав Жабраил-малаикас (Аллагьас тIад къан)".

Гьединго гьесул бербалагьи, бихьиялъул рехсон ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго:
( مَا زَاغَ الْبَصَرُ وَمَا طَغَى ) سورة النجم الآية – 17

"Гьев МухIаммадил балагьиги добе-гьанибе ккечIо, бегьулеб гIорхъи бахун тIадехунги борхичIо ва хIажат гьечIеб жоялдеги гьев балагьичIо".

Гьединго гьесул гIакълу рехсон ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго:

( مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَى ) سورة النجم الآية – 11

"Гьев МухIаммадил гIакълуялъ нахъе чIвачIо ва гьереси гьабичIо жинда бихьараб Жабраил-малаикасул сурат".

Гьесул керен, ракIалъул рехсон тIадегIанав Аллагьас абулеб буго:

( أَلَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ ) سورة الشرح الآية – 1

"Къваридго букIараб дур керен-ракI рагьанагурищдила Дица МухIаммад , бацIадги гьабун, иманалъулги цIезе гьабун, авараглгъии кьун".

Гьев рехсеялъул бицун ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго:

( وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ ) سورة الشرح الآية – 4

"Дица МухIаммад тIадегIан борхана мун рехсей Дун рехсолелъув как ахIиялъулъ, къаматалъулъ, ташагьудалъулъ, хутIбаялъулъ ва цогидалги бакIазулъ Дида цадахъги рехсон".

Гьев цадахъго кинабго жоялдалъун рехсолаго ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго:
(وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ) سورة القلم الآية – 4

"ХIакълъунго мун МухIаммад цIакъ кутакаб, динияб, лъикIаб гIамал-хасият, тIабигIат бугев чи вуго".

Гьев нилъер хирияв Авараг вуго бищунго Аллагьасе вокьулев чи.

Гьев вуго Аллагьасул гьудул.

Гьев вуго Аллагьасе Жиндирго халкъалъул бищунго хирияв чи.

Аллагьас киналниги Аварагзабазухъа – жидеда Аллагьасул салам лъеял – къотIи босана, Аллагьасул Авараг МухIаммад вачIиндал гьез гьесда иманги лъезе ва гьесие квербакъи, кумекги гьез гьабизе. Гьеб къотIиялъул хIакъалъулъ ТIадегIанав Аллагьас Къуръаналда сурату "Алю-ГIимран"-алда гьадин бицунеб буго:

( وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ ) سورة آل عمران الآية - 81

"Дуца гьезие бице МухIаммад киналго Аварагзабаздаса Аллагьас къотIи босиялъул. Аллагьас гьезда абуна: "Дица нужехъе тIехьги рещтIине гьабуна, нужее хIикматги кьуна, гьанже нужехъе вачIани нужехъ бугеб жо жинца ритIухъ гьабулев Расул (илчи), нужеда тIадаб буго гьесда иман лъезеги гьесие квербакъи, кумек гьабизеги"– ян. Цинги Аллагьас аварагзабазда гьикъана: "Нуж гьалда рекъанищ ва нужеца гьалъул рахъалъ Дие къотIи гьабулищ?"– абун. Аварагзабаз жаваб гьабула: "Нижеца къотIи гьабула"– ян. Цинги Аллагьас гьезда абуна: "Гьедин батани нужеца нугIлъи гьабе, Дунги нужгун цадахъ нугIлъи гьабулездаса вуго"– ян.

Киналниги Аварагзабаз – жидеда Аллагьасул салам лъеяз – ритIухъ гьабуна жидеца Аллагьасе гьабураб гьеб къотIи-къай. Цинги ТIадегIанав Аллагьас гьелги тIамуна гьелъие нугIлъи гьабизе ва Жинцагоги Аллагьас нугIлъи гьабуна гьел аварагзабигун цадахъ.

Муслимицаги, Тирмизиясги, имам АхIмадицаги Абу-Гьурайратидасан – жидедаса киназдасаго Аллагь разилъаяз – бицараб хIадисалда Аварагас абулеб буго:

عَنْ ‏أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ‏ ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ‏قَالَ:‏ ‏فُضِّلْتُ عَلَى الْأَنْبِيَاءِ بِسِتٍّ:
1- أُعْطِيتُ‏ ‏جَوَامِعَ الْكَلِمِ ‏
2- ‏وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ (و في رواية البخاري مسيرة شهر)
3- وَأُحِلَّتْ ‏‏لِيَ الْغَنَائِمُ
4- وَجُعِلَتْ‏ ‏لِيَ الْأَرْضُ طَهُورًا وَمَسْجِدًا
5- وَأُرْسِلْتُ إِلَى الْخَلْقِ كَافَّةً
6- وَخُتِمَ‏ ‏بِيَ النَّبِيُّون

"Аллагьас дун цойгидал Аварагзабаздаса тIокI гьавуна 6-го жоялдалъун:

1- Аллагьас дие кьуна дагьал рагIабаздалъун гIемерал магIнаби жидеца кьолел Къуръан ва хIадис.

2-Аллагьас дие бергьенлъи кьуна тушманасул рекIелъе дидалъун хIинкъиги рехун (Бухариясул риваяталда рекъон, моцI гIанасеб манзил нухлул бугеб бакIалде щвезегIан тушманасул рекIелъе хIинкъиги тIамун).

3-Аллагьас дие хIалал гьабуна гъазаваталда щвараб давла.

4-Аллагьас дие тIолабго ракь бацIадаб масжидлъун гьабуна.

5-Аллагьас дун авараглъунги гIамм гьабун тIолабго халкъалде витIана.

6-Аллагьас дидалъун печать чIвана аварагзабазул ахирисевлъун дунги гьавун".

Нахъеги цойги Бухариясги, Муслимицаги, Абу-Гьурайратидасан жиб бицараб хIадисалда Аварагас абулеб буго:

‏عَنْ‏ ‏أَبِي هُرَيْرَةَ‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ‏‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ‏ ‏قَالَ: ان‏ ‏مَثَلِي وَمَثَلُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِي كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى بُنْيَانًا فَأَحْسَنَهُ وَأَجْمَلَهُ إِلَّا مَوْضِعَ‏ ‏لَبِنَةٍ‏ ‏مِنْ زَاوِيَةٍ مِنْ زَوَايَاهُ فَجَعَلَ النَّاسُ يَطُوفُونَ بِهِ وَيَعْجَبُونَ لَهُ وَيَقُولُونَ هَلَّا وُضِعَتْ هَذِهِ‏ ‏اللَّبِنَةُ‏ ‏قَالَ فَأَنَا‏ ‏اللَّبِنَةُ ‏ ‏وَأَنَا خَاتَمُ النَّبِيِّينَ

"ХIакълъунго дирги ва дидаса цере рукIарал аварагзабазулги мисал буго, жинца цо рукъ барав чиясул. ЛъикI берцинго рукъ гьабун хадуб, букIнилъ цо кирпич лъезе бакI хутIун букIуна ва гIадамазги рукъалъухъги балагьун гIажаиблъи гьабулаго абизе лъугьуна: "Гьениб лъезе кирпич гьечIогойищ?"

Хадубго цун Аварагас абуна:

"Дун вуго гьеб кирпич ва дун вуго аварагзабазул ахирисев".


Гьединго цойгиги Муслимицаги, Абу-Давудицаги, АхIмадицаги Абу-Гьурайратидасан бицараб хIадисалда буго, Аварагас абунин:

عن أبي هُرَيْرَةَ ‏ ‏قَالَ: ‏قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:‏ ‏أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ ‏ ‏آدَمَ ‏ ‏يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَنْشَقُّ عَنْهُ الْقَبْرُ وَأَوَّلُ شَافِعٍ وَأَوَّلُ مُشَفَّعٍ

"Дун вуго Адамил лъималазул саййид (хан). Къиямасеб къоялъ, бищун цебе дир хоб рагьула, цинги бищун цебе шафагIатги дица гьабула ва бищун тIоцебе шафагIат гьабизе изнуги дие кьола Аллагьас".

БетIералда тIад цузегIан бакъги бачIун гьелъ гIадазул нах гьалдезе гьабулеб къиямасеб къоялъ киналго гIадамал Аварагасде рортула. Цинги жужахI бачун бачIуна. Нилъер хирияв ХIабибас жужахI бачун бачIиналъул хIакъалъулъ бицараб хIадис, ГIабдуллагь ибн МасгIудидасан имам Муслимица гьадин рехсон буго:

‏عَنْ ‏عَبْدِ اللَّهِ ابن مسعود‏ ‏قَالَ: ‏قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ‏‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:‏ يُؤْتَى بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لَهَا سَبْعُونَ أَلْفَ ‏زِمَامٍ‏ ‏مَعَ كُلِّ زِمَامٍ ‏سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ يَجُرُّونَهَا

"Къиямасеб къоялъ 70000-го чIолорхъоги бан бачун бачIуна жужахI. Жиб-жиб чIолохъжоги ккун 70000-го малаик вукIуна гьеб бехъерхъулев".

ГIарасат-майданалда бугеб щинаб гьеб халкъги бихьидал ва ТIадегIанав Аллагьасул халкъалде бугеб ццинги бихьидал, жужахIалъ ццинги бахъун цо угьдизеги угьдун гьаракь гьабула. МахIшаралда бугеб халкъин абуни, гьеб жужахI бихьидал, бералги гIанчIихун, хIинкъиялъ бохдуцаги кквечIого накабазде ккола. ТIадегIанав Аллагьас Къуръаналда гьелъул хIакъалъулъ гьадин абулеб буго:
(وَتَرَى كُلَّ أُمَّةٍ جَاثِيَةً....) سورة الجاثية الآية – 28

"Дудаги рихьила ва МухIаммад , къиямасеб къоялъ киналго умматал накабазде ккун".

Гьениб МахIшаралда чIчIей киналго гIадамазе ва хIатта аварагзабазецин цIакъ халалъула. Гьеб мехалъ халкъалъ цоцада абизе байбихьула:
"Нужеда бихьуларищ нуж ругеб хIал, нужеда бихьуларищ нужеда чIун бугеб къо? Щай нужеца валагьуларев нужеего БетIергьанасдаса шафагIат тIалаб гьабизе чи?" – ян.
Цинги цояз абула Адам-аварагасухъе рилълъине ругилан.

Бухариясги, Муслимицаги, имам АхIмадицаги рехсараб хIадисалда Абу-Гьурайратица бицунеб буго цо къоялъ Аварагас абунин:

عن أبي هريرة قال: قال رسول الله صلى الله عليه و سلم يوما: أنا سيد الناس يوم القيامة و هل تدرون مم ذاك ؟

"Дун вукIине вуго къиямасеб къоялъ гIадамазул саййидлъун (ханлъун). Лъалищ нужеда щай гьеб гьедин букIунебали?"


Аварагас "Дир уммат…!"– абун гьари:

Къиямасеб къоялъ ТIадегIанав Аллагьас цере рукIаралги, хадур рукIаралги гIадамал ракIарула цо бакIалде. Гьеб хIалалда рукIадго Адам-аварагасухъеги рачIун гьез абула:

"Ва Адам, мун вуго халкъалъулго эмен, Аллагьас мун вижана Жиндирго квералдалъун, цинги Гьес дулъе рухIги лъуна ва малаикзабазда амруги гьабуна дуе сужда гьабеян. Ва Адам, дуда бихьуларищ нижеда бугеб хIал ва нижеда чIчIун бугеб къо, гьабе тIалаб нижее шафагIат дурго БетIергьанасдаса ?!"

Адамица гьезие жаваб гьабула:

"Жакъа дир БетIергьанасул киданиги цебе бахъинчIеб гIадаб ва хадубги киданиги бахъинеги гьечIеб гIадаб ццин бахъун буго. Дие БетIергьанас цо гъветIалдаса пихъ кваназе гьукъун букIана, амма дун БетIергьанасде гIасилъана.
Вай дир нафс…! Вай дир нафс...! Вай дир нафс...!
Нуж цойгиясухъе а…, нуж а НухIихъе !"

Цинги гьез НухI-аварагасухъеги рачIун гьесда абула:

"Ва НухI, мун гьаб ракьалда ругел гIадамазухъе витIарав русулазул тIоцевесев ккола, Аллагьас дуда "щукру гьабулев лагъин" абун цIарги лъуна, гьабе нижее шафагIат дур БетIергьанасда цебе, дуда бихьуларищ нижеда бугеб хIал…?"

НухIица гьезие жаваб гьабула:

"Жакъа дир БетIергьанасул киданиги цебе бахъинчIеб гIадаб ва хадубги киданиги бахъинеги гьечIеб гIадаб ццин бахъун буго. Дие кьун букIана дугIаялдалъун цо гьари гьабизе, дица гьеб дугIа дирго къавмалде гьабуна.
Вай дир нафс…! Вай дир нафс...! Вай дир нафс...!
Нуж цойгиясухъе а…, нуж а Ибрагьимихъе !"

Цинги гьез Ибрагьим-аварагасухъги рачIун гьесда абула:

"Ва Ибрагьим, мун вуго Аллагьасул авараг ва ракьалъул агьлуялдаса Гьесул халил, гьабе нижее шафагIат дур БетIергьанасда цебе, дуда бихьуларищ нижеда чIчIун бугеб къо…?"

Ибрагьимица гьезие жаваб гьабула:

"Жакъа дир БетIергьанасул киданиги цебе бахъинчIеб гIадаб ва хадубги киданиги бахъинеги гьечIеб гIадаб ццин бахъун буго"– ян.
Цинги Ибрагьим-аварагас гьезие рехсана жинцаго бицараб 3-го гьереси.

"Вай дир нафс…! Вай дир нафс...! Вай дир нафс...!
Нуж цойгиясухъе а…, нуж а Мусахъе !"

Цинги гьез Муса-аварагасухъеги рачIун гьесда абула:

"Ва Муса, мун вуго Аллагьасул Расул, Аллагьас рисалатги кьун, мунгун кIалъазеги кIалъан, гIадамаздаса тIаса вищарав чи, гьабе нижее шафагIат дур БетIергьанасда цебе, дуда бихьуларищ ниж жиндилъ ругеб къварилъи…?"

Мусаца гьезие жаваб гьабула:

"Жакъа дир БетIергьанасул киданиги цебе бахъинчIеб гIадаб ва хадубги киданиги бахъинеги гьечIеб гIадаб ццин бахъун буго. Цо нухалъ дицаги дида жиб чIваян амру гьабичIеб нафс чIвана.
Вай дир нафс…! Вай дир нафс...! Вай дир нафс...!
Нуж цойгиясухъе а…, нуж а ГIисахъе !"

Цинги гьез ГIиса-аварагасухъеги рачIун гьесда абула:

"Ва ГIиса, мун вуго Аллагьасул расулги, Аллагьасул рухIги ва Марьямил рекIелъе Аллагьас рехараб рагIиги…?"

ГIисаца жаваб гьабула: "У, гьеб гьедин буго"– ян.

Цинги гIадамаз ГIисада абула:

"Мунги вуго жеги кинидаги вукIадго гIадамалгун кIалъарав чи, гьабе нижее шафагIат дур БетIергьанасда цебе, дуда бихьуларищ нижеда бугеб хIал…?"

ГIисаца жаваб гьабула:

"Жакъа дир БетIергьанасул киданиги цебе бахъинчIеб гIадаб ва хадубги киданиги бахъинеги гьечIеб гIадаб ццин бахъун буго"– ян ва гьесги рехсоларо жинцаго гьабураб мунагь.
"Вай дир нафс…! Вай дир нафс...! Вай дир нафс...!
Нуж цойгиясухъе а…, нуж а МухIаммадихъе !"

Цинги гьел рачIуна дихъе ва дида гьез абула:
"Ва МухIаммад, мун ккола Аллагьасул расулги (илчи) ва аварагзабазул ахирисевги. Гьединго Аллагьас дур цере аралги хаду рачIунелги мунагьалги чурана, гьабе нижее шафагIат дур БетIергьанасда цебе, дуда бихьуларищ нижеда чIчIун бугеб къо…?"– ян.

Цинги дица тIадеги вахъун ГIаршалда гъоркьеги ун ТIадегIанав Аллагьасе сужда гьабула. Цинги БетIергьанасда цевеги эхетун, Гьес дир рекIелъе рехарал, илгьам гьабурал батIи-батIиял, берци-берцинал реццал гьарула дица Гьесие ва гьединал реццал Аллагьас жеги лъиениги рагьизеги рагьичIо.

Цинги дида абула: "Ва МухIаммад, бетIер эхеде борхе, абе ва духъ гIенеккизе руго, гьаре ва дуе кьезе буго, шафагIат гьабе ва гьеб духъа къабул гьабизе буго !"– ян.

Цинги дица абула:

"Ва дир БетIергьан, дир уммат, дир уммат!"
"Ва дир БетIергьан, дир уммат, дир уммат!"
"Ва дир БетIергьан, дир уммат, дир уммат!"
"Ва дир БетIергьан, Дуца дие шафагIаталдалъун къотIи гьабун букIана, кье дие изну дур халкъалъе шафагIат гьабизе, гьабе БетIергьан гьезда гьоркьоб хIукму !"– ян.

Цинги киналго мукъсанал сифатаздаса Жив вацIцIадав, ТIадегIанав Аллагьас абула:

"Дица изну кьола дуе шафагIат гьабизе, Дица нужеда гьоркьоб хIукму гьабизеги буго".

Авараг ритIухъ гьавун ТIадегIанав Аллагьасги абуна:

( وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ ) سورة الأنبياء الآية - 107

"Дица мун МухIаммад-авараг дунял-гIаламалъего рахIматлъун витIана".

Къокъго абуни хириял вацал ва яцал, ТIадегIанав Аллагьас дунялалдаги, ахираталдаги Жиндирго Авараг МухIаммад кIодоги, хираги гьавуна жеги щивниги гьаб гIаламалъул Жинца кIодоги, хираги гьавичIев куцалъ.

Амма, гьединан кIодоги, хираги гьавуниги чIванищха ТIадегIанав Аллагьас гьев хвалил унтиялдаса нахъе?
ЧIвачIо диналъул вацал ва яцал, чIвачIо!
ТIадегIанав Аллагьас абулеб буго:

( وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ ) سورة ق الآية – 19

"ХIакълъунго хвалил унтиги бачIана, гьебги буго мун жиндаса гьетIарилев вукIарав жо".

Хадубги гьесде рещтIана цогиги хвалда хурхараб Аллагьасул калам:

( إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْوَاجًا فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَاسْتَغْفِرْهُ إِنَّهُ كَانَ تَوَّابًا ) سورة النصر

"1. Аллагьасул квербакъи-бергьенлъиги, Макка рагьиги бачIараб мехалъ,

2. Ва дуда Аллагьасул диналде жанире къокъаби-къокъаби ккун гIадамалги лъугьунел рихьараб мехалъ,

3. Дуца БетIергьанасе реццги гьабун субхIанаЛлагь абун абе ва дуца Гьесдаса мунагьал чуриги тIалаб гьабе ! ХIакълъунго дур БетIергьанги вуго Жинца мунагьал чурулев ва тавбу къабул гьабулев".

ГIабдуллагьил вас Жабирица бицана, гьаб сурат "ан-Наср" рещтIараб мехалъ Аварагас Жабраил-малаикасда абунин:

نعيت الي نفسي يا جبريل

"Дуца бицана дида дун хвезе вугеб заман",- илан.

Цинги Жабраилас Аварагасе жаваб гьабула:
"Ахират дуе гьаб дунялалдаса лъикIаб буго",- ян.

Бухариясги рехсолеб буго – жиндаса Аллагь разилъаяв – Ибн-ГIабасица абунин сурат "ан-Наср" рещтIанин Аварагасул хвел тIаде щолеб букIинги бицунилан. Гьединго имам АхIмадицаги бицана Ибн-ГIабасидасан, гьаб сурат "ан-Наср" рещтIараб мехалъ Аварагас абунин:
نعيت الي نفسي

"Дида бицана дун хвезе вугеб заман",- илан.

Гьижриял соназул 11-леб соналъ, РабигIул-авал моцIалъул байбихьуда, Аварагасул бетIер квешго унтизе лъугьана. Гьебги унтизе байбихьана гьев БакъигIалъул хабалаздеги вахъун, гьезие саламги кьун, гьениб бугеб агьлуялъул мунагьал рахчиги тIалаб гьабун хадуб.

Жиндаса Аллагь разилъаяй ГIаишатица бицана:
"Авараг БакъигIалъул хабалаздаса тIад вуссун вачIиндал гьесда жий ятана бетIерги унтун; "Вай дир бетIер",- илан зигардулей. Гьеб мехалъ дида гьес абуна:
.... بَلْ أَنَا والله يَا‏عَائِشَةُ‏ وَا رَأْسَاهُ

"Аллагьасх1агиха ГIаишат, дун дагьабги цIакъ бетIерги унтун вуго",– ян.

Цинги ГIаишат яхъана гьесие рукъя (цIалун-дару) гьабизе.

Бухариясги, Муслимицаги рехсолеб буго ГIаишатидасан Аварагасе рукъя гьабиялъул гьелъ гьадин бицанин:

"Кидаго Аварагас унтидал кверазда жаниб кIияго "къуль агIузаби"–ги цIалун гьел кверал рахъулел рукIана жиндирго черхалда. Цинги хвелалде цеве гьев унтидал дица дицаго цIализеги цIалун гьесул жиндирго кверал рахъулел рукIана гьесда, щайгурелъул гьесул кверал дир квераздаса баракат бугел рукIиндал".

Жиндаса Аллагь разилъаяй Маймунатихъ вукIадго Аварагасул унти дагьабги цIикIкIуна. Гьеб мехалъ гьес ахIун жиндирго киналго руччабигин гьезухъа изну тIалаб гьабула жиндир унтуе хъулухъ ГIаишатихъ гьабизе ва гьелъухъ вукIине. Гьезги – жидедаса Аллагь разилъаяз – гьесие изну кьола.

Аварагасул жегиги унти цIикIкIуна, хIатта асхIабзаби цIакъ кIудияб ургъелалъулъе ккола ва кутакалда пашманлъизеги пашманлъула. Аварагасдаги бичIчIула гьезул гьеб рахIат хвей.

Цинги Аварагас гьезда жинде тIаде лъим тIеян амру гьабула. Лъим тIеялъул хIакъалъулъ Бухарияс рехсолеб буго ГIаишатидасан бачIараб хIадис. ГIаишатица – жиндаса Аллагь разилъаяй – гьадин бицунеб буго:
"Авараг дир рокъове жаниве лъугьараб мехалъ ва гьесул унтиги цIикIкIараб мехалъ гьес нижеда абуна:

... هَرِيقُوا عَلَيَّ مِنْ سَبْعِ قِرَبٍ ‏ ‏لَعَلِّي أَعْهَدُ إِلَى النَّاسِ ....

"Дида тIаде 7-го ведро лъел тIе, гьеб мехалъ гIадамазухъе вахъине бажарилин хьул бугин дир"– абун. Цинги нижеца гIодовги чIезе гьавун гьес теян абизегIан гьесда тIаде дол ведраби лъел тIуна. Цинги Авараг бетIерги бухьун гIадамазухъе вахъана ва минбаралда гIодов чIана. Аллагьасе рецц-бакъ гьабун хадуб бищун тIоцебе гьес УхIудалда чIварал асхIабзаби рехсана, гьезул мунагьал чуриги гьарана Аллагьасда ва гIемераб дугIаги гьабуна гьезие, цинги абуна:

‏أيها الناس إِنِّي بَيْنَ أَيْدِيكُمْ‏ فَرَطٌ ‏‏وَأَنَاعَلَيْكُمْ شَهِيدٌ وَإِنَّ مَوْعِدَكُمْ الْحَوْضُ وَإِنِّي لَأَنْظُرُ إِلَيْهِ مِنْ مَقَامِي هَذَا وَإِنِّي لَسْتُ أَخْشَى عَلَيْكُمْ أَنْ تُشْرِكُوا بعدي وَلَكِنِّي أَخْشَى عَلَيْكُمْ الدُّنْيَا أَنْ تَنَافَسُو فِيهَا كما تَنَافَسُو فِيهَا فتهلككم كما أهلكتهم

"Ва гIадамал, хIакълъунго дун нужедаса цеве унев вуго ва дун нужеда тIад нугIлъи гьабулевги вуго. ХIакълъунго нужгун данде чIвазесеб бакIги ХIавз буго ва хIакълъунго дида гьебги гьаб дун вугеб бакIалдасан бихьулебги буго. ХIакълъунго дунги хIинкъарав гьечIо нужеца дидаса хадуб ширк гьабилилан кинниги дун хIинкъун вуго нужеца дунялалъул магIишаталъулъ цоцалъ къец кквелин, нужеда цере рукIараз ккураб гIадин ва нужги гьелдалъун гьалаглъилин дол гьалаг лъарал гIадин".

Нахъеги Аварагас абуна:

‏إِنَّ اللَّهَ خَيَّرَ عَبْدًا بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَهُ فَاخْتَارَ ذَلِكَ الْعَبْدُ مَا عِنْدَ اللَّهِ ....

"ХIакълъунго Аллагьас цо Жиндирго лагъасе ихтияр кьуна яги дунял, яги АЛЛАГЬасда аскIоб бугеб ахират тIаса бищизе ва гьев лагъасги Аллагьасда аскIоб бугеб тIаса бищана"– ян.

Гьеб мехалъ Абу-Бакрида – жиндаса Аллагь разилъаяв – бичIчIана гьев ихтияр кьурав Аллагьасул лагъ Авараг вукIин ва Абу-Бакарица гIодулаго абула:
"Дир эменги мун, дир эбелги мун ва Аллагьасул Расул, ниж киналго хIадурал руго дуе гIоло нижер умумулги, нижер улбулги, нижер нафсалги ва нижер боцIи-бечелъиги кьезе".

ГIадамал цIакъ гIажаиблъана Абу-Бакрил гIодиялда.

على رسلك يا أبا بكر

"Мун гIодове виччай ва Абу-Бакр",– абун жаваб гьабула гьесие Аварагас .

Нахъеги Авараг халкъалдехун кIалъала:

أيها الناس ‏إِنَّْ أَمَنِّ النَّاسِ عَلَيَّ بصُحْبَتِهِ وَمَالِهِ‏ ‏أَبَو بَكْرٍ كلكم كان له عندنا يد كافأناه بها متخذا الا الصديق فانا تركنا مكافأته لله عز و جل‏ َلوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا من العباد خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ‏ ‏أَبَا بَكْرٍ خَلِيلًا‏ وَلَكِنْ أُخُوَّةُ و صحبة و انظروا الى هذه الأبواب النافذة الى المسجد فسُدّوهاَ إِلَّا بَيت‏ ‏أَبِي بَكْرٍ

"Ва гIадамал, бищунго цIикIкIун дие гьудул-гьалмагълъиялдалъун ва боцIи-малалдалъун божилъи гьабурав ккола Абу-Бакр. Нужеца киназгоги гьабуна дие квербакъи, гьелъухъ нужее киназего Абу-Бакарие хутIизегIан кколеб жоги кьуна, гьесие Аллагьас кьезе тана гьелъухъ жазаъ. Дун вукIаравани Аллагьасул лагъзадеридасан халил кколевлъун дица кквезе вукIана халиллъун Абу-Бакр, кинниги гьев дир диналъул вацги, асхIабги вуго. Нуж балагье гIадамал рагьун ругел масжидалъул нуцIбузухъ, нужеца гьел къай Абу-Бакрил рокъобехун бусараб нуцIа хутIизегIан",– абун.



Хадуб Аварагас абула:

يا معشر المهاجرين استوصوا بالأنصار خيرا فان الناس يزيدون و ان الأنصار على هيئتها لا تزيد و انهم كانوا عيبتي التي أويت اليها فأحسنوا الى محسنهم و تجاوزوا عن مسيئهم

"Ва мугьажирал, дица нужеде васият гьабулеб буго нуж ансараздехун лъикI рукIаян. ГIадамал гIемерлъаниги ансарал гIемерлъизеги гьечIо, гьел ругебго куцалъ хутIула. Гьел руго дунги къабул гьабун дида цадахъ чIарал ва дир божилъи цIунарал чагIи. Нужеца гьезул лъикIлъи гьабуразе лъикIлъиги гьабе ва нужеца гьезул квешлъи гьабурал тIаса лъугьунги те",- ян.

КIалъаялдаса хадуб Авараг минбаралдаса гъоркьеги рещтIун ГIаишатил рокъове лъугьуна. Гьесул унти жеги-жегиги цIикIкIунеб букIуна ва гьесдаги кIоларо бусурбабазе имамлъи гьабун как базе цеве вахъине. Аварагас амру гьабула Абу-Бакрида бусурбабада цебе имамлъи гьабун как баян.

Аварагасухъе вачIараб мехалъ ГIабдуллагь ибн МасгIудида гьев ватула цIакъго цIа-канги бахун дагьавги унтун. ГIабдуллагьица Аварагасда абула:
"Ва Аллагьасул Расул, дур унти цIакъго цIикIкIун буго",- ян.

Аварагас гьесие жаваб гьабула:

‏‏أَجَلْ يا عبد الله إِنِّي ‏أُوعَكُ ‏كَمَا ‏يُوعَكُ‏ ‏رَجُلَانِ مِنْكُمْ

"Бугоха ГIабдуллагь, нужер кIиго чиясулгIанасеб унти буго дир",- ян.

Цинги ГIабдуллагь ибн МасгIудица гьесда абула:
"ХIакълъунго дуеги кIигогIан ажру букIина",- ян.


Цинги Аварагас абула:

قَالَ نعم و الذي نفسي بيده مَا على الأرض مُسْلِمٍ يُصِيبُهُ أَذًى من مرض مما سواه إِلَّا حطَ اللَّهُ عنه خطاياه كَمَا تَحُطُّ الشَّجَرَةُ وَرَقَهَا

"БитIараб буго ГIабдуллагь, гьеб кIигогIан ажру букIина дие. Гьаб дир нафс Жинда кодоб бугев БетIергьанасхIагиха ГIабдуллагь, гьаб ракьалда тIад унти-зарал щун бусурманчи Аллагьас тезе гьечIо гьелдалъун гьесул мунагьал чурун гурого, гъветIалъ жиндирго тIанхал гIодоре рортизе гьарулеб гIадин",- абун.

Бухариясги, Муслимицаги ГIаишатидасан рехсолеб буго гьелъ абунин:

Аллагьас Авараг холев мехалъ дирги гьесулги хIацIу данде гьабуна. Дун Аварагги каранде къан йигеб мехалъ нижеде тIаде вачIана кодоб сивакги ккун Абу-Бакрил вас ГIабдурахIман. Дида вихьана Авараг гьеб сивакалъухъ валагьун, дида гьесие сивак бокьулеб куцги лъалаан. Босилищ дуе гьесухъа гьеб сивак ва Аллагьасул Расул – абун гьикъана дица гьесда, гьесги бетIералъ ишара гьабуна босеян. ГIабдурахIманихъасаги босун дица гьеб цабзаца тамахги гьабун Аварагасухъе кьуна. Аварагас лъикI гьабун гьеб сивак жиндирго кIалдиб бахъана. Бахъун лъугIигун гьесухъаги босун гьеб сивакалдаса дица Аварагасул хIацIу цIункIана ва гьебги букIана ахирисеб гьесул дида хъвараб хIацIу. Аллагьас данде гьабуна дирги гьесулги хIацIу дунялалъул ахирисеб къоялъ ва ахираталъул тIоцебесеб къоялъ. Цинги Аварагасда цебе букIана лъимги жаниб бугеб цIарагIи. Гьес жанибе кверги бегьун гьениса жиндирго гьумералда лъимги бахунаго абулеб букIана:

لا اله الا الله ان للموت لسكرات اللهم أعني على سكرات الموت

"Ла илагьа иллаЛлагь, хIакълъунго хвалил захIматал унтаби руго. Ва дир Аллагь, дуца дие кумек гьабе хвалил унтаби хIехьезе !"- ян.

Хадуб Аварагасухъе ячIуна гьесул яс ФатIимат-загьраъ – жиндаса Аллагь разилъаяй. Гьейги йикIана бищунго Аварагасе йокьулей гIадан. Гьей ячIараб мехалъ Аварагас тIадеги вахъун, гьелъул хIурматги гьабун, гьелда убачги гьабун живго гIодов чIолеб бакIалда гIодой чIезе гьаюлей йикIана жив унта-щокълъичIого сах-саламатго вугеб мехалъ. Кинниги жакъа гьесда кIолеб гьечIо тIаде вахъине…

Абу-Давудицаги, цогидал хIадисалъул имамзабазги рехсолеб буго ГIаишатидасан, гьелъ абунин:

"Дида вихьичIо цониги чи, вуцIун чIчIеялъулъги, тIаде вахъиналъулъги, гIодов чIчIеялъулъги Аварагасда ФатIиматидаса релъенлъи бугев…"

Нахъеги ГIаишатица – жиндаса Аллагь разилъаяй – бицана:

"Аварагас жив хвелалде цеве унтарав мехалъ ФатIимат-загьраъ жинхъего ахIана ва балъго гьелда цо жоги бицана. Гьеб бицараб мехалъ гьей гIодана. Цинги гьес кIиабизеги ахIун гьелда балъго цоги жоги бицана. Гьеб мехалъ гьей елъана. Нижеца гьелда – Авараг хун хадуб – гьеб гIодиялъулги, релъиялъулги хIакъалъулъ цIехараб мехалъ гьелъ абуна: "Аварагас тIоцебе дида балъго бицана гьаб унтиялъулъ жив хвезе вукIин, цинги дун гIодана. КIиабилеб нухалъ гьес дида балъго бицана дун гьесул агьлуялдаса тIоцеесей гьесда хадуй гъезе (хвезе) йикIин, цинги дун елъана".

Хадуб Аварагас абуна:

يا فاطمة ان جبريل كان يعارضني القرآن في كل عام مرة و لقد عارضني القرآن في هذا العام مرتين و ما أراه الا أنه قد اقترب الأجل يا فاطمة

"Ва ФатIимат, хIакълъунго Жибрил вукIана жиб–жиб соналъ дунгун цадахъ цо нухалъ къуръан цIалулев, амма гьаб соналъ гьес цIалана къуръан кIиго нухалъ ва дида гьебги дие хвезе заман гIагарлъун букIин гурого батIияб куцалъ бичIчIуларо".

Гьедин Аварагас абидал ФатIимат – жиндаса Аллагь разилъаяй – гIодана. Цинги Аварагас гьелда абула:

يا فاطمة انك أشد نساء المسلمين مصابا بي بعد موتي فلا تكوني أقل امرأة منهم صبرا فاصبري يا بنيتي و احتسبي عند الله أجرك

"Ва ФатIимат, бусурбабазул руччабазда гьоркьоб бищунго цIикIкIун дир хвел захIмалъарай гIадан мун йикIине йиго, гьединлъидал дун хун хадув мун йикIунге гьездаса дагьаб сабру бугейлъун. Дуца сабруги гьабун Аллагьасдасан ажру тIалаб гьабе",- ян.

Цинги гьелъ гIодулаго тIадеги яхъун абула:
"Дица кири Аллагьасдаса тIалаб гьабила ва Аллагьасул Расул",- абун.

Итни-къоялъ рогьалилъ вахъана Авараг рогьалил как балел ругел гIадамазухъе. Гьебги буго гьев жиндилъ хвараб итни къо. ГIаишатил рукъалъул нуцIил кIалтIа бараб пардавги (занавеска) борхизе гьабун гьев балагьана Аллагьасе хушугIалда как балел ругел бусурбабазухъ. Цинги Авараг ГIабасицаги, ГIалицаги – жидедаса Аллагь разилъаял – кумекги гьабун масжидалде жаниве лъугьана. Авараг масжидалде вачIун вукIин лъарабго асхIабзабазул – жидедаса Аллагь разилъаял – гIемер рохиялъ как хвезе дагь хутIула. Авараг вачIун вугеблъи лъараб мехалъ имамлъи гьабун как балев вукIарав Абу-Бакр – жиндаса Аллагь разилъаяв – нахъе къазе гьесана Авараг цеве виччазе, амма Аварагас гьесдеги цогидал асхIабзабадеги ишара гьабуна рагъаричIого ругел куцалъ нужерго какилъ чIаян. Цинги Аварагас как бана Абу-Бакрида аскIовги чIун, Абу-Бакрица имамлъиги гьабун. Как бан хадуса минбаралдеги вахун асхIабзабадехунги вуссун Аварагас абуна:

"Жакъа буго дир дунялалъул рокъоб ахирисеб къо, ахираталъул рокъоб тIоцебесеб къо дир салам буго дир суннат ккурав чиясде жакъа къоялдаса бахъараб къиямасеб къоялде щвезегIан"– абун.

АсхIабзабаз – жидедаса Аллагь разилъаял – гьесие жаваб гьабула:
"Дудеги буго салам ва Аллагьасул Расул",– абун.

Цинги Авараг минбаралдаса гIодовеги лъугьун тIад вуссун ГIаишатил рокъове уна. Гьесда гьенир жанир ратула Жибрил-малаикги, рухI босулев ГIизраил-малаикги. Аварагас Жибрилида гьикъула:

"Гьав щив дуда цадахъ вугев ва Жибрил ?"– абун.

Жибрилица жаваб гьабула:

"Гьав вуго ва Аллагьасул Расул, рухI босулев малаик, Аллагьас духъе жив витIарав",– ян.

Аварагасул унти жеги-жегиги цIикIкIунеб букIуна. Гьес ГIаишатида гьикъула:

"Щиб бугеб нилъер рокъоб хутIараб жо ?"– ян.

Гьелъ: "7-го динар буго",– ян жаваб гьабула.

Цинги Аварагас ГIаишатида абула:

"Дир рухI бахъилелде гьел садакъаялъе кье",– ян.

ГIаишатица Аварагас малъухъе гьеб 7-го динарги садакъаялъе кьола.

Гьеб хIалалда ГIаишатил – жиндаса Аллагь разилъаяй – каранда бетIерги лъун хвана Авараг .
Хвана Аллагьасул Илчи .

Хвана Аллагьас гьаб дунялалда рижарал гIадамазулги, аварагзабазулги Аллагьасе бищунго жив хирияв.

Хвана жиндир гьурмал берцинлъиялъ бакъулги, моцIролги нур жинца свине гьабулев ХIабиб .

Хвана Аллагьас алжаналда жаниб бугеб бищунго тIадегIанаб, бищунго хирияб, бищунго чIухIараб, бищунго лъикIаб бакI жиндие кьезе бугев Аллагьасул Расул .

Хвана жив аварагзабазулги бищун ахирисевлъун вугев, къиямасеб къоялъ Адамил лъималазул саййид-ханлъунги жив вукIине вугев МухIаммад-авараг .

Авараг хун хадуб ГIаишат гIодилаго йилъуна рокъоса къватIие.

АсхIабзабада Авараг хванин хабар рагIула. ГIумар-асхIаб ахIдезе лъугьуна Авараг хвечIилан. Гьес гьедизеги гьедун асхIабзабада цевеги вахъун хвалченги хъатIикь ккун ахIулеб букIана:

"Авараг хванин абуразул дица хвалчаца бутIрул къотIизе руго",– ян.

ГIумар-асхIабас абулеб букIана гьев хвечIин гьев нилъеда аскIоса анин Бану-Исраилазда аскIоса 40-го сордоялъ Муса-авараг арав гIадин ва гьев нилъехъе нахъе вуссине вугилан.

ГIали-асхIаб Авараг хванин рагIараб мехалъ накабацаги кквечIого ракьалде вортун уна. Гьесда тIаде вахъине кIоларо.

ГIусман-асхIаб мацIги ккун кIалъазе кIулареб куцалъ лъугьуна.

Гьединан рукIана асхIабзаби – жидедаса Аллагь разилъаял – щиб гьабилебали лъаларого ГIумарида сверухъ ракIарун. Гьеб мехалъ гьезда аскIов гьенив Абу-Бакр – жиндаса Аллагь разилъаяв – вукIунаро.

Абу-Бакр-Сиддикъ цIакъ гIедегIyн вачIун Аварагасул жаназа жинда жаниб бугеб ГIаишатил рокъове лъугьуна. Жаназаялда аскIов гIодовги чIун, тIаде бан букIараб жоги Аварагасул гьурмадаса нахъеги бачун, гьесул надалдаги къочун гIодулаго абула:

"Дир эменги, эбелги дица дуе гIоло кьола ва Аллагьасул Илчи. Аллагьас дуе хъвараб хвел духъе бачIана, дуца гьелъул тIагIамги босана ва гьалдаса хадуб духъе тIокIаб киданиги, абадиялъго хвел бачIинеги гьечIо",– ян.

Гьединги абун Аварагасул гьурмаде тIаде жоги бачун Абу-Бакр рокъоса къватIиве асхIабзабахъе вахъуна. АхIделев вукIарав ГIумарги чIезе гьавун минбаралдеги вахун Абу-Бакрица абула тарихалда (история) жаниб меседил щакъиялъ хъвананиги жидер къимат холарел рагIаби:

مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ ‏مُحَمَّدًا ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْه وَسَلَّمَ‏ ‏فَإِنَّ‏ ‏مُحَمَّدًا‏ ‏قَدْ مَاتَ
وَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ يَعْبُدُ اللَّهَ فَإِنَّ اللَّهَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ

"Нужер – жинда Аллагьасул салатгун салам лъеяв – МухIаммадие лагълъи гьабулев чи вукIарав ватани гьесда лъай, хIакълъунго МухIаммад хвана.

Ва нужер Аллагьасе лагълъи гьабулев вукIарав чиясдаги лъай, хIакълъунго Аллагь ЧIагояв, Жив холарев вуго",– ян.

Цинги гьес цIалула Къуръаналъул гьадинаб аят:

( وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ )
سورة آل عمران الآية - 102

"МухIаммад вуго Аллагьасул илчи. Гьесдаса цере рукIарал илчизаби хварал гIадин гьевги хвезе вуго. Нагагь гьев хванани яги чIванани нужго рукIараб куфруялдейищ нуж руссинел ? Живго вукIараб куфруялде вуссарав чияс жиндиего гурони Аллагьасе гьеб вуссиналдалъун щибго зарал гьабизе гьечIо. Аллагьги вуго Жиндир нигIматазе щукру гьабуразе жазаъ кьолев".

АсхIабзабада – жидедаса Аллагь разилъаял – киназдаго гьаб аят рагIун букIана гьаб къоялдаса цебеги. Гьеб рагIичIев чиги гьезул цониги вукIинчIо, кинниги Авараг хведал гьеб къоялъул захIмалъиялъ лъалездаги щвечIо гьеб хвалил аят ракIалде Абу-Бакрица – жиндаса Аллагь разилъаяв – цIализегIан. Гьеб аят рагIараб мехалъ ГIумар-асхIаб – жиндаса Аллагь разилъаяв – накабацаги кквечIого гIодове вортун уна, гьединго цоги асхIабзабиги уна рортун гьесда цадахъ. Гьанже ГIумарида – жиндаса Аллагь разилъаяв – бичIчIула хIакъикъаталдаги Авараг хваравлъи. Гьединго киналго асхIабзабиги божула ГIумаридасаги жив цевесев, асхIабзабазулги бищун хирияв, гьижра гьабулеб мехалъ Аварагасда цадахъги жив вукIарав ва Аварагасги :

"Кинабго умматалъул иманги цIадирабазул цояб рахъалда лъунани ва Абу-Бакрил иманги цогияб рахъалда лъунани, Абу-Бакрил иман бергьине буго",– ян жиндир хIакъалъулъ абурав Абу-Бакрица – жиндаса Аллагь разилъаяв – гьедин абураб мехалъ.

Гьеб хIалалда асхIабзабиги рукIадго къаде-какие заман щола. Абу-Бакрица – жиндаса Аллагь разилъаяв – Билал-асхIабасда амру гьабула как ахIеян. Как ахIулаго "ашгьаду анна МухIаммадан, РасулуЛлагь" абураб бакIалде щвараб мехалъ Билал-асхIаб – жиндаса Аллагь разилъаяв – бераца магIуги кквезе кIвечIого пашманлъиялъ гIодула. Гьесда лъугIизегIан как ахIун бажаруларо. Абу-Бакр-асхIабас инеги ун как ахIула.

Цинги асхIабзабада жаниб Авараг чуриялъул хилаф лъугьуна. Черхалда тIаса ретIелги бахъунищ гьев чурилев, яги ретIелги бахъичIогойищ чурилев абун. Аллагьас асхIабзабазда гьаракь рагIизе гьабула Аварагасул черхалдаса ретIел бахъугеян, гьев ратIлилъ чуреян. Авараг тIад ретIелги букIадго чурула ва ратIлилъго гьесда мусруги жемула.

Цинги Авараг вукъана ГIаишатил рокъов жанив.

Авараг хвеялдалъун Аллагьас нилъеда бихьизе гьабуна кинавниги чи холевлъи. ХвечIого нахъе хутIулев вуго гIицIго-цо ТIадегIанав Аллагь.
Аллагьас хвел хъван буго кинавниги чиясе ва кинабниги жоялъеги. Аллагьас Къуръаналда абулеб буго:
( كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ .... ) سورة آل عمران الآية - 185
"Кинабниги нафсалъ хвел чIамизе буго…",– ян, ай кинавниги инсанги хвезе вуго ва киналго малаикзабиги хвезе руго.

Кинавниги дунялалда вукIарав щинав чиги ва жиндилъ рухI букIараб щинаб жоги хун хадуб Аллагьас рухIал росулев малаикасде ахIула:

"Ва рухIал росулев малаик, щив хутIарав гьанже чIаго?"– ян.

РухIал росулев малаикас Аллагьасе жаваб гьабула:
"Мунги дунги хутIана",– ян.

Цинги Аллагьас рухIал росулев малаикасда абула:
"Ва рухIал росулев малаик, Дун гурев хвел гьечIев гьечIо, мунги хва",– ян. Цинги рухIал росулев малаикги хола.

ЧIаго хутIула гIицIго ТIадегIанав, Жив вацIцIадав цо Аллагь.

Гьаб буго Аллагьасул закон, гьалъие хисиги букIунаро.

Ахираталда жибго хвел абулеб жоги хъун хвезе буго. ХIисаб–суалги гьабун алжаналъул агьлу алжаналъуре жанире лъугьиндал, жужахIалъул агьлу жужахIалде жанире гъедал, алжаналъулги, жужахIалъулги кIиябго агьлуги балагьизе гьабун, кIияздаго бакьулъеги бачун куялъул сураталда хъун хвезе буго гьеб хвел.

Цинги Аллагьас алжаналъул агьлуялде ахIула, даимаб, абадияб хвел гьечIеб чIаголъи нужее ва ЖужахIалъул агьлуялдеги ахIула, даимаб, абадияб хвел гьечIеб чIаголъи нужееги – ян.

Гьеб хвелги буго ахирисеб холеб жоги. Гьелдаса хадуб инсан, гIадан киданиги, абадиялъ хвезе гьечIо.

Аллагьас нилъер киназулго гIисиназулги, чIахIиязулги ва киналго бусурбабазулги киналго мунагьал чураги!

Аллагьас нилъ киналго гьареги Фирдавс-алжаналъул агьлулъун!

Аллагьас нилъ киналго цIунаги ва рикIкIад гьареги, вахIшияб жужахIалдаса!

Аллагьас нилъ киналго гьареги ахир-къиямасеб къоялъ аварагзабаздаги, шагьидзабаздаги, сиддикъуназдаги, салихIуназдаги ва киналго жал Аллагьасе мутIигIал, Аллагьасукьа хIинкъулел Гьесул лагъзадерида цадахъ рукIунеллъун!




Гьаб Авараг хвеялъул хIакъалъулъ вагIза гIараб мацIалдаса, шейх МухIаммад ХIассанил тIехьалдасаги босун, магIарул мацIалде таржама (перевод) гьабуна г1елму ц1алулев вугев мутаг1илас.
2007 сон