Джиддаялъул Г1абду-ль-Г1азизиль ц1аралда бугеб университеталда, шариг1аталъул дарсазул муг1алим, Насих1 Г1ульванил т1ехьалдаса къокъ гьабураб.

Хьул къот1арал г1адамаз абула:

- Кин бусурбаби бергьенлъиялдеги бет1ерлъиялдеги щвелел? Исламалъул къокъаби, цо шагьаралда цо бак1алда ругелги рикь-рикьун, г1емерлъун цоцазул тущманлъиялда руго. Жиб-жиб жамаг1аталъул мурадги бат1и-бат1ияб буго.

Цо жамаг1аталъул мурад нафсал куцай, рак1ал къач1ай буго, джигьадалъе щибго к1варги кьеч1ого. Гьеб джигьад бугеб г1адин Аллагьас къураналдаги, Аварагас (свалла Ллагьу г1алайгьи ва саллам) х1адисалдаги рехсеч1еб, цо фуланав чияс жидирго маслах1аталъе яги политикаялъе ургъараб жо.

Цоги жамаг1аталъул мурад г1елму т1алаб гьаби, гьеб г1адамазда малъи буго, бусурбабазул къварилъабазул щибго милатги гьабич1ого, гьел ч1ваниги, хваниги туснахъалъур т1амуниги. Къвак1ун жидеца х1акъаб раг1иги абич1они, лъик1алдалъун амро гьабиги, квешаялдаса нахъе ч1вайги жиделъ гьеч1они, ц1алараб г1елмуялде г1амалги гьабич1они гьеб г1адада хвараб жо буго. Метер къиямасеб къоялъ нилъедаго данде х1ужалъун батула, к1ал гьикъула «гьас ц1алана амма г1амал гьабич1о», - абун.

Цойги жамаг1аталъул мурад, даг1ват гьабизе дунял свери буго, живго вугев бак1алъул щибго милатги гьабич1ого.

Цогидазул мурад политикаялъул бицин, вугев щинав чиясда г1айиб ч1вай, г1адамазул жамаг1аталъул г1унгут1аби ц1ехей, жидеего къвариг1унареб, Аллагьас жидеда ц1ехезе гьеч1еб жоялда хадур лъугьин буго, жидерго нафсалги рак1алги ва мекъаб т1абиг1ат-г1амал к1очонги тун.

Гьадин рикьиялда къокълъун ругони, гьебгицин бигьаяб жо буго. Амма нилъ гьелда ч1ч1ун гьеч1о, цоцалъ барщун, жах1да х1усудгун, цоцадаса гъибат гьабун, бугьтан лъун, цоцалъ рагъизе х1адурун руго. Щибаб къокъа жидеца гьабулеб жоялдаса рохун, ч1ух1ун руго.

Бергьенлъиялдеги, бет1ерлъиялдеги кин буссурбаби щолел гьаб рикьиялдаги, жах1таялдаги ругони? Т1агъутасул х1укму кин т1аса рехулеб цоцаде мугъалги ран ругони?

Аллагьас абулеб буго:

( ولا تنازعوا فتفشلوا وتذهب ريحكم ) الأنفال : 46

Нуж даг1бадуге, (даг1бадани) нужеца гьабулеб г1ададе хола, нужер къуватги лъуг1ула. ( Ал-Анфал : 46)

Бусурбабазул къуват ана гьезул вацлъиги, цолъиги, цоцазе бугеб кумекги лъуг1ун хадуб.

Аллагьас абулеб буго:

( إن الذين فرقوا دينهم وكانوا شيعا لست منهم في شيء ) الأنعام : 159

Жидеца дин бикьизабурал, жал къокъаби ккун ругел, гьел дудаса гьеч1о (Мух1аммад). (Ал-Анг1ам : 159)

Аварагас (салла Ллагьу г1алайгьи ва саллам) абуна:

- «Бусурбабазул мисал цоцазе рокьиялъулъ ва цоцада гурх1иялъулъ цо къаркъалаялда релъун буго. Гьеб къаркъалаялдаса цо лага зигардани т1убараб къаркъалаялдего сири бач1уна ва сордо борч1ула». (Бухари, Муслим)

Киб бугеб буссурбабазул цоцада гурх1и, цоцазул к1вар гьаби, цоцазул маслах1аталъе сордо борч1и?

Исламияб жамаг1аталъулги, даг1ватчаг1азулги х1ал буго шаг1ирас абухъего:

Дирги дурги зигара гьеч1о жамаг1аталъул г1адлу бихизабулеб рикьиялъе гурони. Дуда щибав цояв вихьула, гьесул жиндирго хьулалги, хьвада-ч1вадиги буго. Дуда сверухъ к1иго чи гьеч1о цоцада рекъарал. Нилъер щибаб жамаг1аталъул Имам вуго. Амма киналго цадахъ Имам гьеч1ого руго.

Кинниги хьул къот1орал г1адамаз абула:

- «Исламалъул х1алт1иялдаса пайда гьеч1о, щибго хисизе к1олеб жо гьеч1о, къокъаби-къокъаби ккун, рикь- рикьун жамаг1аталги руго».

Буссурбабазе бегьулищ Аллагьасул нухда гьабулеб х1алт1иги жибго тун, хьулги къот1ун, бат1а к1анц1ун ч1ч1езе?

Хьул къот1иялъ буссурбабазда т1ад кверщел гьабизе бегьуларо, хадур рач1унел сабабазе г1оло:

Аллагьас къураналда абулеб буго:

( واعتصموا بحبل الله جميعا ولا تفرقوا ) آل عمران : 103

Нужеца Аллагьасул дин щулаго кквей, нуж рикь-рикьуге. (Аль-г1имран : 103)

Аллагьас нилъеда бажарулареб жо т1ад къаларо. Цере рук1арал умматал рикб-рикьун, цоял-цоялгун рагъулел рук1ана. Аллагьас исламалде т1орит1идал гьезул рак1ал цоцалъ журана, гьел вац1аллъунги лъугьана. Жидеца шарг1ияв бет1ерасде г1ин т1амулел, жал мут1иг1лъулел лъугьана, гьезул квераздалъун Исламалъе т1адег1анлъиги бач1ана.

Аллагьас абулеб буго:

( فإن تنازعتم في شيء فردوه إلي الله والرسول إن كنتم تؤمنون بالله واليوم الأخر ذلك خير وأحسن تأويلا ) النساء : 59

Нужер щиб жоялъулъ даг1ба кканиги нужеца гьеб къуръан х1адисалде буссинабе, нужеца Аллагьасдаги, ахир къиямасеб къоялдаги иман лъолеб батани. Гьеб нужее лъик1аб буго. (Ан-нисаъ : 59)

Рикьиялъе ругел сабабал лъуг1изаризе ккола. Рикьиялъе сабаб пикру батани - киналниги жамаг1аталъул г1акъилзабиги рак1арун цойиде ккезабила, г1акъидаялде жаниб рикьи батани - гьеб къуръан х1адисалде буссинабила. Рикьиялъе сабаб х1алт1ул къаг1ида батани, кинаб х1алт1уца Аллагьасул раг1и ц1ик1к1ун т1адег1ан гьабулебали хал гьабизе ккола. К1алъаялъищ, г1ибадаталъищ, рагъуцайищ, даг1ваталъищ, г1елму ц1алиялъищ - гьеб цойиде бач1инабизе ккола.

Кинавго ч1ух1ун вуго жинцаго гьабулеб х1алт1иялдаса; джигьад гьабулев джигьадаялдаса, даг1ват гьабулев даг1ватаялдаса. Амма нилъер хирияв Х1абиб Аварагас (салла Ллагьу г1алайгьи ва саллам) кинабго цадахъ гьабулеб бук1ана. Джигьадги, даг1ватги, зикру-г1ибадатги, цояб гьабун цойгидаб жибго тун, гьеб цоцадаса бат1а т1езабизе бегьуларо. Киналго цадахъ рекъон, цоцазул адабги ц1унун, цоцада дандеги бан х1алт1изе ккола.

Рикьиялъе сабаб батани шайт1аналъул мурадал; жах1да-х1уссуд, ч1ух1и, рияъ, г1арац бокьи, хъулухъ бокьи - щибав чиясда т1алъула жиндирго чорхолъа гьеб щайт1аналъул бут1а инабизе. Аллагьасе х1елун тавбу гьабун ругони - гьеб мехалъ Аллагьас рак1ал цолъизарула.

Аллагьас абулеб буго:

( لو أنفقت ما في الأرض جميعا ما ألفت بين قلوبهم ولكن الله ألف بينهم) الأنفال : 63

Дуца ракьалда т1ад бугеб щинаб жо гьезие бикьаниги, гьеб мехалъги дуда гьезул рак1ал цолъизаруларо, кинниги Аллагьас цолъизарула гьезул рак1ал. (Ал-анфал : 63)

Аллагьас цолъизаруларо хъубал, чорокал рак1ал. Гьел цолъизе ккани щайт1ан къват1ибе ккезабизе ккола гьениса.

Буссинабуна Абу Г1абдурах1маница

ИА GURABA