Умму Саламатил эмен ккола «Махзум» абулеб тухумалъул, т1адег1анал къадру-къимат бугел г1адамаздаса цоявлъун, ва г1арабиязул, рик1к1ен дагьал чаг1малал чаг1азул цоявлъунги. Х1атта гьесде абулаан «Нухлулазул х1ажат т1убалев чи», - абун, щайгурелъул, гьесухъе ине къасд гьабурал ва гьевгун цадахъ сафаралде рахъарал нухлулал цадахъ квен босиялде х1ажатлъунгут1иялъ.

Агьлу сунна вал джамаг1аталъул г1акъидаялдаса буго, х1акълъунго гьез щивниги чи буссурбабаздаса кафур гьавулареб бук1ин муг1аян гьавун ай, «мун кафур вуго», - абун яги «фуланав чи кафур вуго», - абун, жиндица кафурлъулебжо гьабурав вугониги. Лъиданиги куфроялъул мугьро ч1вазе бегьуларо, цин киналго шурут1алги т1уран, гьев кафур гьабиялдасанахъе ч1валел щинал г1иллабиги лъуг1ун, гьесие х1ужаги ч1ч1езабун, гьесул шубгьаги нахъе ун хадуб гурони.

Нужеда лъай диналъул вацал, нужедаги дидаги Аллагьу Таг1ала гурх1аял, г1олохъанлъиялъулъе ва балугълъиялъулъе лъугьулев чиясе бищунго к1вар бугеб жо буго берцинал т1абиг1атал чорхолъ лъей, ва квешал, щайт1аниял т1абиг1атал нахъе рехиги.
Ибну Сайрин абулев г1алимас абуна: «Цересел мутаг1илзабаз лъик1ал т1абиг1аталги, берцинаб хьвадиги лъазабиялда ях1 бахъулаан, г1елму лъазабиялда ях1 бахъулеб г1адин», - абун.

Имаму Загьабияс бицана Музаниясдасан: «Цо нухалъ дир рек1елъе Аллагьасда (ай тавх1идалда) хурхун цо масъалаялъулъ щаклъи бач1ана. Цинги дицаго дидаго абуна; «нагагьлъун гьаб щаклъи инабизе г1адамасда к1олеб бугони – гьев чи Имам аш-Шафиг1и вуго, т1ок1ав чиясда гьелъие х1ал к1оларо», - абун. Цинги дун гьесухъе анна, гьевги Мисриялъул(ай Египеталъул) масжидалда вук1ана.

«Нужеца Бараъ буссурбабазул аскаралда т1ад амирлъун тоге. Х1акълъунго гьес г1емер т1аде к1анц1изабун, нахъе къазе теч1ого аскар гьалаг гьабизе бегьула». (Г1умар ибн аль-Хат1аб, жиндаса Аллагь разилъаяв)
Бараъ вук1ана къечхарал расазул, лъухъаб лагаялъул, х1алакъав, жиндихъе балагьарав чияс хеккого жиндаса бер нахъе босулев чи. Кинниги гьес цо-цоял данде рагъизе риччан рагъулаго нусго мушрик ч1вана, рагъ боркьараб, х1алуцараб маг1ракаталда ч1варал малъич1ого.

Цо къоялъ, къалъул г1ужалда Каг1ба сверун т1аваф гьабун, гьенир ругел хъанчаздаса баракат босизе арав Г1умайрида гьенив ватана Сафван ибн Умаййя, Х1ижру Исмаг1илалда аск1ов г1одов ч1ун. Цинги гьевгун г1одов ч1ун Бадралда ккараб ч1вай-хъваялъул, буссурбабаз жидерго ккун арал асирзабазул бицунел рук1аго, угьун х1ухьелги биччан Сафваница абуна: «Валлагьи, гьел хун хадуб г1умру гьабиялъулъ нилъее щибго лъик1лъиго гьеч1о», - абун. Гьеб мехалъ Г1умайрица абуна: «Валлагьи дуца бит1араб бицана», - абун.

Ц|акъ ракI унтизе ккараб жо буго, жидер гIелму-лъай гьечIел буссурбаби, гIибадат абураб жоялъул хIакъикъияб магIна лъаларел рукIин. Жидер лъай гьечолъиялъ гьез ТIадегIанав Аллагь гуреб жоялъеги гIибадат гьабулеб буго ва жалги кIудияб ширкалъул мунагьалде кколел руго. КIудияб ширк буго Аллагьасе гьабизе кколеб гIибадат, гьесие гьабулеб гIадин, цойги щибниги жоялъе(ги) гьаби. Гьеб мунагьги инсан исламияб диналдаса ватIа гьабулеб мунагь буго. Гьеб ширк гьаби буго гIадамаз жал хIинкъун ва хIелун хварал Аварагзабазде дугIа гьаби, ай гьездасан щиб бугониги жо т1алаб гьаби.

Бисмиллагьи ррах1мани ррах1им. Кинабго рецц ва щукру Т1адег1анав Аллагьасе буго, мунагьал рахчиги квер бакъиги Гьесдасан т1алаб гьабулеб буго. Нилъер нафсазул квешал г1амалаздаса ц1униги гьев Аллагьасдасан гьарулеб буго. Т1адег1анав Аллагьас т1овит1арав чи къосизавулев щивго вук1уларо, Гьес къосизавурав т1овит1изе к1олевги вук1уларо. Дица нуг1лъи гьабулеб буго жиндие г1ибадат гьабизе бегьулеб цоги щибго жо гьеч1о абун цох1о Аллагь гурони, жив цогояв, жиндие г1ахьалчи гьеч1ев.

Жамаг1аталда как баялъулъ жакъасеб къоялъ г1адамаз кутакалда к1арччанлъи гьабун буго. Аварагасул (жинда ссвалат салам лъеяв) заманаялъ Асх1абзаби как ах1араб мехалъ кинабниги дунялалда хурхараб жоги жибго тун как базе масжидалде рач1унел рук1ана, амма нилъер заманаялъин абуни, ах1улеб какги тун рокъорехун ралагьун уна г1адамал, х1атта масжидалда аск1ор г1одор ч1ч1унги рук1уна какдеги рач1инч1ого.Валлагьи диналъул вацал, х1инкъизе ккела нилъ Аллагьасукьа.

Гьанже диналъул вац, дие бокьана ц1акъ дир рак1 унтинабураб, гьаб заманалъул бищун къабих1аб фитналъун жиб бугеб ва цересел г1алимзабаз ва свалих1иназ жиндир бицен дагь гьабун бугеб, руччаби бихьиналго г1адин киналго ишазулъ г1ахьаллъун рук1ин исламалда жаниб зах1матаб амру бук1ин бицун, дагьаб калам гьабизе.
Гьел свалих1иназ гьелъул х1акъалъулъ дагьаб бицун теялъе г1илла буго, гьезул заманаялъ руччаби шариг1ат ц1унун рук1ин, гьел руччабазул бет1ергьаби (ай, эмен, рос, вац, вас) унго-унгоял, ислам ц1унарал бах1арзал рук1ин. Ва гьаб заманалъ бугеб х1ал бук1инин абун гьезда рак1алда хъат1унгут1и.